یکی از علائم آزار دهنده استرس و تنش عصبی، افزایش تپش قلب است. در ابتدای مقاله لازم است که اشاره کنیم افزایش تپش قلب در زمان استرس کاملا طبیعی بوده و جای نگرانی ندارد. افزایش ناگهانی ضربان قلب، احساس کوبش در قفسه سینه و بی قراری، در واقع نتیجه فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک در بدنتان است. زمانی که مغز خطر را تشخیص می دهد، هورمون هایی مثل آدرنالین ترشح شده و ریتم قلب را تغییر میدهد.
در چنین شرایطی، بدن ان وارد وضعیت آماده باش شده و جریان خون به عضلات افزایش پیدا میکند. این واکنش در کوتاه مدت طبیعی است، ولی تکرار آن در طول روز فشار زیادی را روی سیستم قلبی عروقی وارد میکند. افزایش طولانی مدت تپش قلب سطح کورتیزول را بالا برده و کیفیت خواب، تمرکز و حتی عملکرد گوارشی را تحت تاثیر قرار میدهد.
شناخت راهکار های علمی برای کنترل تپش قلب در چنین موقعیت هایی اهمیت بالایی دارد و حتی از افزایش اضطراب جلوگیری میکند. در ادامه این مقاله در خصوص راهکارهای طبیعی کنترل ریتم تپش قلب و کاهش استرس صحبت میکنیم.
1. تنظیم هدفمند تنفس با الگوی عصبی واگ
جالب است که بدانید تنفس سطحی و سریع جزء عوامل تشدید کننده تپش قلب در زمان استرس است. زمانی که فرد به صورت ناخودآگاه نفس های کوتاه می کشد، سطح دی اکسید کربن خون کاهش پیدا کرده و سیگنال هشدار به مغز ارسال میشود. تنفس سطحی و سریع موجب تحریک بیشتر سیستم عصبی سمپاتیک و افزایش ضربان قلب می شود.
برای شکستن این چرخه خطرناک، استفاده از الگوی تنفس 4 6 بسیار موثر است. در این روش، دم عمیق در چهار ثانیه انجام شده و بازدم در شش ثانیه ادامه پیدا کرده است. این الگو عصب واگ را فعال کرده و پیام آرام سازی به قلب ارسال می شود.
تکرار این تمرین به مدت پنج دقیقه، ریتم قلبتان را منظم تر کرده و سطح تنش عضلانی را کاهش میدهد. این تکنیک علاوه بر شرایط بحرانی مثل زمان جنگ، در ابتدای روز یا قبل از جلسات مهم نیز کاربرد دارد. استمرار تمرین برایتان سازگاری عصبی ایجاد کرده و پاسخ استرسی بدنتان را تعدیل میکند.
2. بازتنظیم شناختی و جلوگیری از داشتن فکرهای استرس زا
افکار استرس زا مثل تصور سکته یا مرگ ناگهانی، محرک اصلی تشدید تپش قلب است. زمانی که ذهن سناریو های تهدید کننده را فعال مکیند، بدن همانند شرایط خطر واقعی واکنش نشان میدهد. این فرایند ارتباطی میان فکر و ضربان قلب ایجاد کرده و سبب افزایش تپش قلب می شود.
در بازتنظیم شناختی، فرد افکار خودکار خطرناک را شناسایی کرده و آن ها را با داده های واقعی جایگزین میکند. جمله هایی مثل این یک واکنش استرسی گذراست و خطر فوری وجود ندارد، پیام اطمینان را به مغز ارسال میکند.
تمرین نوشتن افکار و تحلیل منطقی آن ها ساختار ذهنی را منظم تر میکند. استمرار این روش، شدت حملات تپش قلب را کاهش داده و در ذهنتان احساس تسلط روانی ایجاد میکند. این رویکرد در درمان های شناختی رفتاری نیز جایگاه علمی و معتبری دارد.
3. تحریک فیزیکی کنترل شده عصب واگ
تحریک عصب واگ از طریق روش های فیزیکی ساده، پاسخ پاراسمپاتیک بدن را فعال میکند. ریختن آب خنک به صورت یا شستشوی ملایم آن، رفلکس غواصی صورت را فعال کرده و ضربان قلب را کاهش میدهد. این واکنش در تحقیقات فیزیولوژیک هم به ثبت رسیده است.
ماساژ ملایم ناحیه گردن در مسیر شریان کاروتید نیز سیگنال تنظیمی به قلب ارسال میکند. البته این کار باید با احتیاط و فشار ملایم انجام شده باشد. تحریک بیش از حد یا فشار نامناسب باعث سرگیجه می شود.
گوش دادن به صدای یکنواخت با فرکانس پایین نیز فعالیت پاراسمپاتیک را افزایش میدهد. این روش در محیط های پر تنش کاربرد دارد و طی چند دقیقه ریتم قلب را آهسته تر میکند. استفاده ترکیبی از این تکنیک ها اثر سریع تری برای ارام سازی بدن ایجاد میکند.
4. نقش تنظیم الکترولیت ها در پایداری ریتم قلب
عدم تعادل الکترولیت هایی مثل منیزیم و پتاسیم در بدن، سبب افزایش ضربان قلب میشود. استرس مزمن ذخایر منیزیم بدنتان را کاهش داده و حساسیت عضله قلب را بالا میبرد.
مصرف منابع غذایی غنی از منیزیم مثل بادام، اسفناج و دانه کدو ریتم الکتریکی قلب را پایدارتر میکند. بررسی سطح الکترولیت ها در آزمایش خون نیز اطلاعات دقیقی ارائه میدهد. تنظیم تغذیه نقش مهمی در کنترل تپش قلب دارد.
در برخی شرایط، برای کنترل بهتر استرس و کاهش ضربان قلب در شرایط استرس زا مکمل های تخصصی تحت نظر پزشک تجویز میگردد. دقت کنید در این شرایط انتخاب دوز مناسب اهمیت بالایی داشته و مصرف خودسرانه مکمل ها توصیه نمی شود. تنظیم علمی این ریز مغذی ها ساختار الکتروفیزیولوژیک قلب را تنظیم میکند.
5. مصرف داروها و مکمل های تخصصی
علاوه بر تکنیک های رفتاری، استفاده از ترکیبات گیاهی آرام بخش نیز در برخی افراد نتیجه مطلوبی ایجاد میکند. برای مثال کپسول نرم ژلاتینی لادریم تکین پارس فارمد و کپسول برین بریکس گرین نیچر از جمله محصولات دارویی هستند که در کاهش تنش عصبی موثراند. دقت کنید که مصرف این محصولات باید زیر نظر پزشک باشد.
این ترکیبات حاوی عصاره های گیاهی موثر در تنظیم عملکرد سیستم عصبی هستند و در سرعت انتقال دهنده های عصبی نقش دارند. در نظر گرفتن شرایط بیمار و بررسی سابقه پزشکی در انتخاب مکمل دارویی اهمیت زیادی دارد.
برای تهیه این محصولات با بهترین قیمت و ارسال سریع در شهر اصفهان، توصیه می کنیم به داروخانه انلاین حکیم 24 مراجعه فرمایید. این داروخانه با تضمین اصالت کالا و پشتیبانی تخصصی، تجربه خریدی امن و سریعی برایتان فراهم میکند.
6. تکنیک های فوری کاهش ضربان قلب در شرایط استرس زا
در زمان اوج تپش قلب، اقدام سریع اهمیت زیادی دارد چهار راهکار زیر در شرایط حاد و استرس زا اثر فوری دارند:
- تغییر وضعیت بدن به حالت نشسته با تکیه کامل به صندلی
- انجام بازدم طولانی تر از دم به مدت حداقل سه دقیقه
- تمرکز دیداری روی یک نقطه ثابت در محیط
- انقباض و رها سازی متوالی عضلات دست و پا
اجرای این اقدامات به صورت همزمان، سیگنال ایمنی و کنترل وضعیت را به مغز ارسال میکند. تمرکز روی حس های مختلف بدن و ریتم تنفس مسیر توجه تان را از افکار اضطرابی جدا میکند.
سوالات متداول
1. آیا تپش قلب ناشی از استرس خطرناک است؟
خیر تپش قلب استرسی در اغلب موارد برای سلامتی خطرناک نیست. تپش قلب استرسی نتیجه فعال شدن سیستم عصبی بوده و پس از رفع تنش کاهش پیدا میکند. با این حال در صورت تداوم یا همراهی با درد قفسه سینه بررسی پزشکی ضرورت دارد.
2. در صورت داشتن تپش قلب استرسی چه زمانی باید به پزشک مراجعه شود؟
در صورتی که تپش قلب با سرگیجه شدید، تنگی نفس یا بیهوشی همراه باشد، ارزیابی فوری اهمیت دارد. بررسی سابقه بیماری قلبی یا فشار خون بالا نیز نیازمند بررسی تخصصی است. ثبت نوار قلب اطلاعات دقیقی ارائه میکند.
3. آیا مصرف مکمل ها برای همه مناسب است؟
خیر مصرف مکمل های آرام بخش برای همه افراد توصیه نشده است. بررسی وضعیت کبد، کلیه و دارو های مصرفی پیش از شروع ضروری است. انتخاب دوز مناسب اهمیت بالایی دارد. مصرف مکمل زیر نظر پزشک از بروز عوارض ناخواسته جلوگیری میکند.
4. چه مدت طول می کشد تا تکنیک های تنفسی اثر کنند؟
تکنیک های تنفسی در بسیاری از افراد طی سه تا پنج دقیقه ضربان را کاهش میدهد. استمرار تمرین اثرگذاری آن را سریع تر میکند. تنظیم ریتم تنفس پیام مستقیم به عصب واگ ارسال میکند.
