اگر این روزها شما یا اطرافیانتان دچار اسهال، دل پیچه، حالت تهوع و ضعف بدن شده اید، تنها نیستید. ویروس های گوارشی از شایع ترین عوامل ایجاد کننده مشکلات دستگاه گوارش هستند که می توانند در هر فصلی از سال شیوع پیدا کنند. این ویروس ها معمولا باعث التهاب معده و روده شده و علائمی مانند اسهال، دل درد، بی حالی و گاهی تب خفیف ایجاد می کنند.
اگرچه بیشتر موارد ویروس های گوارشی طی چند روز بهبود پیدا می کنند، اما مهم ترین نگرانی در این دوران، از دست رفتن آب و الکترولیت های بدن است. به همین دلیل، جبران مایعات از دست رفته و رعایت رژیم غذایی مناسب اهمیت زیادی دارد.
ویروس گوارشی چیست؟
ویروس گوارشی نوعی عفونت دستگاه گوارش است که معده و روده را درگیر می کند و معمولا از طریق تماس با فرد مبتلا، مصرف مواد غذایی آلوده یا رعایت نکردن بهداشت فردی منتقل می شود. این بیماری در بسیاری از موارد مسری است و ممکن است چند نفر از اعضای خانواده را به طور هم زمان درگیر کند.
ویروس های مختلفی می توانند باعث ایجاد این مشکل شوند که مهم ترین آن ها عبارت اند از:
- نوروویروس (Norovirus)
- روتاویروس (Rotavirus)
- آدنوویروس های گوارشی
- بعضی انتروویروس ها
بیشتر افراد طی ۲ تا ۵ روز بهبود پیدا می کنند، اما در کودکان، سالمندان و افرادی که بیماری های زمینه ای دارند، احتمال بروز کم آبی بدن بیشتر است و ممکن است نیاز به مراقبت بیشتری وجود داشته باشد.
شایع ترین علائم ویروس گوارشی چیست؟
شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است. بعضی افراد تنها دچار اسهال خفیف می شوند و بعضی دیگر ممکن است ضعف شدید و علائم بیشتری را تجربه کنند.
- اسهال
- دل پیچه و درد شکم
- حالت تهوع
- استفراغ
- بی حالی و ضعف بدن
- تب خفیف
- سردرد
- کاهش اشتها
- بدن درد
این علائم معمولا طی چند روز بهبود پیدا می کنند، اما اگر اسهال شدید باشد یا فرد نتواند مایعات کافی دریافت کند، احتمال بروز کم آبی بدن افزایش خواهد یافت.
از کجا بفهمیم دچار کم آبی بدن شده ایم؟
یکی از مهم ترین عوارض اسهال و استفراغ، کاهش آب و املاح بدن است. توجه به علائم کم آبی به خصوص در کودکان و سالمندان اهمیت زیادی دارد.
| علائم خفیف | علائم هشدار دهنده |
|---|---|
| خشکی دهان | سرگیجه شدید |
| احساس تشنگی | کاهش شدید حجم ادرار |
| ضعف و بی حالی | خواب آلودگی غیرطبیعی |
| خشکی لب ها | افت فشار خون |
| سردرد | عدم توانایی نوشیدن مایعات |
در دوران اسهال چه نوشیدنی هایی مناسب تر هستند؟
نوشیدن آب به تنهایی همیشه برای جبران املاح از دست رفته کافی نیست. به همین دلیل، در بعضی موارد استفاده از محلول های خوراکی حاوی الکترولیت ها می تواند با توصیه پزشک یا داروساز مفید باشد.
برای مثال، محلول او آر اس وانلایت(با طعم سیب) و پودر او آر اس داروپخش 3عددی از محصولاتی هستند که برای جبران آب و الکترولیت های از دست رفته بدن مورد استفاده قرار می گیرند و در زمان اسهال و استفراغ می توانند به تامین بخشی از مایعات و املاح مورد نیاز بدن کمک کنند.
همچنین مصرف سوپ های سبک، آب برنج، آب کافی و نوشیدنی های مناسب می تواند در این دوران مفید باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
- اسهال بیشتر از ۳ روز ادامه داشته باشد.
- تب بالا ایجاد شود.
- در مدفوع خون مشاهده شود.
- استفراغ شدید و مداوم وجود داشته باشد.
- علائم کم آبی شدید بدن ایجاد شود.
- فرد سالمند، کودک یا مبتلا به بیماری های زمینه ای باشد.
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، مراجعه به پزشک اهمیت زیادی خواهد داشت.
در بخش دوم مقاله با رژیم غذایی مناسب دوران اسهال، مواد غذایی ممنوعه و نقش پروبیوتیک ها در بهبود علائم ویروس های گوارشی آشنا خواهیم شد.
هنگام ابتلا به ویروس گوارشی چه غذاهایی بخوریم؟
یکی از مهم ترین نکات در دوران ابتلا به ویروس های گوارشی، انتخاب مواد غذایی مناسب است. مصرف غذاهای سبک و قابل هضم می تواند به کاهش فشار وارد شده به دستگاه گوارش کمک کند و تحمل مواد غذایی را برای بیمار آسان تر سازد.
در روزهای ابتدایی بیماری بهتر است حجم وعده های غذایی کمتر و تعداد آن ها بیشتر باشد. همچنین مصرف مایعات کافی اهمیت زیادی دارد، زیرا بدن در اثر اسهال و استفراغ مقدار قابل توجهی آب و املاح را از دست می دهد.
چه غذاهایی مناسب هستند و از مصرف چه غذاهایی باید پرهیز کنیم؟
| مواد غذایی مناسب | مواد غذایی نامناسب |
|---|---|
| موز | غذاهای چرب و سرخ کردنی |
| برنج ساده | غذاهای تند و پرادویه |
| سوپ سبک | فست فودها |
| سیب پخته | نوشابه های گازدار |
| نان تست | شیرینی و شکلات |
| مایعات کافی | نوشیدنی های کافئین دار |
البته با بهبود تدریجی علائم، می توان سایر مواد غذایی را نیز به آرامی به رژیم غذایی اضافه کرد. در صورت تشدید علائم پس از مصرف ماده غذایی خاص، بهتر است مصرف آن برای مدت کوتاهی محدود شود.
آیا مصرف پروبیوتیک ها می تواند مفید باشد؟
پروبیوتیک ها گروهی از میکروارگانیسم های مفید هستند که در حفظ تعادل طبیعی فلور روده نقش مهمی دارند. بعضی مطالعات نشان داده اند که مصرف بعضی مکمل های پروبیوتیکی ممکن است در کاهش مدت زمان اسهال های عفونی و بهبود سریع تر علائم موثر باشد.
البته پروبیوتیک ها جایگزین درمان های اصلی محسوب نمی شوند و انتخاب نوع مکمل باید با توجه به شرایط هر فرد انجام شود.
برای مثال، کپسول فمی لاکت توپلاس و کپسول ژری لاکت از مکمل های پروبیوتیکی موجود است که ممکن است با توصیه پزشک یا داروساز مورد استفاده قرار گیرند.
آیا قرص های جوشان در دوران بیماری کاربرد دارند؟
کاهش اشتها و دریافت ناکافی مایعات در بعضی افراد می تواند باعث احساس ضعف و بی حالی شود. در این شرایط، استفاده از بعضی فرآورده های خوراکی حاوی الکترولیت ها یا قرص های جوشان مناسب ممکن است با توصیه پزشک مفید باشد.
البته باید توجه داشت که همه قرص های جوشان برای همه افراد مناسب نیستند و مصرف آن ها نباید جایگزین دریافت کافی مایعات شود. مهم ترین اقدام در دوران اسهال و استفراغ، جبران مناسب آب و الکترولیت های از دست رفته بدن است.
چرا استراحت در دوران ابتلا اهمیت دارد؟
ویروس های گوارشی علاوه بر دستگاه گوارش، ممکن است باعث ضعف عمومی بدن نیز شوند. به همین دلیل، استراحت کافی می تواند به عملکرد بهتر سیستم ایمنی و بهبود سریع تر علائم کمک کند.
خواب کافی، مصرف مایعات مناسب و داشتن رژیم غذایی سبک از مهم ترین اقدامات حمایتی در این دوران محسوب می شوند.
باور درست یا غلط؟غلط! بسیاری از افراد تصور می کنند که هنگام ابتلا به اسهال باید مصرف آب را محدود کنند تا دفعات دفع کمتر شود.
در حقیقت، اسهال باعث از دست رفتن مقدار زیادی آب و الکترولیت های بدن می شود و محدود کردن مصرف مایعات می تواند خطر کم آبی بدن را افزایش دهد. دریافت کافی مایعات یکی از مهم ترین اقدامات حمایتی در دوران بیماری محسوب می شود.
چه زمانی کودکان و سالمندان به مراقبت بیشتری نیاز دارند؟
کودکان و سالمندان نسبت به سایر افراد بیشتر در معرض عوارض ناشی از کم آبی بدن قرار دارند. به همین دلیل، کاهش اشتها، خواب آلودگی شدید، کاهش دفعات ادرار و عدم توانایی نوشیدن مایعات در این گروه ها باید جدی گرفته شود.
در صورت مشاهده علائم هشدار دهنده، مراجعه سریع به پزشک اهمیت زیادی خواهد داشت.
در بخش پایانی مقاله با مدت زمان طبیعی بیماری، سوالات متداول و مهم ترین نکات مراقبتی پس از بهبود ویروس های گوارشی آشنا خواهیم شد.
ویروس گوارشی معمولا چند روز طول می کشد؟
مدت زمان بیماری به نوع ویروس، شرایط جسمی فرد و شدت علائم بستگی دارد. خوشبختانه بیشتر افراد طی چند روز بهبود پیدا می کنند و تنها به مراقبت های حمایتی نیاز دارند. با این حال، بی توجهی به علائم کم آبی بدن می تواند روند بهبود را طولانی تر کند.
| علائم | مدت زمان تقریبی |
|---|---|
| حالت تهوع و استفراغ | ۱ تا ۲ روز |
| اسهال خفیف | ۲ تا ۳ روز |
| ضعف و بی حالی | ۳ تا ۵ روز |
| بازگشت کامل اشتها | چند روز پس از بهبود علائم |
البته در بعضی افراد، به خصوص کودکان، سالمندان و افرادی که بیماری های زمینه ای دارند، ممکن است علائم مدت بیشتری ادامه پیدا کند. در صورت طولانی شدن بیماری یا تشدید علائم، مراجعه به پزشک ضروری است.
بعد از بهبود بیماری چه نکاتی را رعایت کنیم؟
اگرچه علائم اصلی بیماری ممکن است طی چند روز برطرف شوند، اما دستگاه گوارش همچنان برای مدتی حساس تر از حالت طبیعی خواهد بود. بنابراین بهتر است بازگشت به رژیم غذایی عادی به صورت تدریجی انجام شود.
- مصرف مایعات کافی را ادامه دهید.
- از مصرف غذاهای چرب و سنگین تا چند روز خودداری کنید.
- غذاهای ساده و کم حجم مصرف کنید.
- بهداشت فردی و شستشوی مرتب دست ها را رعایت کنید.
- از مصرف خودسرانه داروهای ضد اسهال بدون مشورت پزشک خودداری کنید.
- در صورت باقی ماندن علائم، به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
آیا ویروس گوارشی مسری است؟
بله. بسیاری از ویروس های گوارشی از طریق تماس با فرد مبتلا، مصرف مواد غذایی آلوده یا رعایت نکردن بهداشت فردی منتقل می شوند. به همین دلیل، شستن مرتب دست ها و استفاده از وسایل شخصی جداگانه اهمیت زیادی دارد.
آیا مصرف آنتی بیوتیک ها باعث بهبود سریع تر بیماری می شود؟
خیر. ویروس های گوارشی منشا ویروسی دارند و آنتی بیوتیک ها تاثیری بر آن ها ندارند. مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک ها نه تنها مفید نیست، بلکه ممکن است باعث ایجاد مشکلات دیگری نیز شود.
آیا هنگام ابتلا باید مصرف غذا را کاملا قطع کنیم؟
خیر. بهتر است از غذاهای سبک و قابل هضم استفاده شود. دریافت مناسب مایعات و تغذیه کافی می تواند به بهبود سریع تر بدن کمک کند.
آیا همه افراد مبتلا به اسهال به ORS نیاز دارند؟
خیر. نیاز به استفاده از محلول های خوراکی جبران کننده آب و الکترولیت ها به شرایط فرد بستگی دارد. در مواردی که اسهال و استفراغ باعث از دست رفتن قابل توجه مایعات بدن شده باشد، استفاده از این محلول ها می تواند با توصیه پزشک یا داروساز مفید باشد.
جمع بندی
ویروس های گوارشی یکی از شایع ترین علل بروز اسهال، دل پیچه، حالت تهوع و ضعف بدن هستند که معمولا طی چند روز بهبود پیدا می کنند. مهم ترین اقدام در دوران بیماری، جبران مناسب آب و الکترولیت های از دست رفته بدن، استراحت کافی و رعایت رژیم غذایی مناسب است.
مصرف مایعات کافی و استفاده از فرآورده های مناسب برای جبران آب و املاح بدن اهمیت زیادی دارد. برای مثال، محلول او آر اس وانلایت(با طعم سیب)و قرص سریع حل شونده او آر اس زینکولایت از محصولاتی است که می توانند در شرایط مناسب و با توصیه پزشک یا داروساز به جبران آب و الکترولیت های از دست رفته کمک کنند.
همچنین در بعضی افراد، استفاده از مکمل های پروبیوتیکی مانند کپسول فمی لاکت توپلاس ممکن است با توصیه پزشک در بهبود سریع تر تعادل فلور طبیعی روده نقش داشته باشد.
به خاطر داشته باشید که ادامه دار شدن اسهال، وجود خون در مدفوع، تب بالا، ضعف شدید یا علائم کم آبی بدن از جمله مواردی هستند که نیاز به بررسی پزشکی خواهند داشت.
نکته مهم
اگر کودک، سالمند یا فرد مبتلا به بیماری های زمینه ای دچار اسهال و استفراغ شده است، علائم کم آبی بدن را جدی بگیرید. کاهش دفعات ادرار، خواب آلودگی شدید، خشکی دهان و عدم توانایی نوشیدن مایعات از جمله علائمی هستند که می توانند نیاز به مراجعه سریع به پزشک را نشان دهند.
