سیاهی رفتن چشم تجربه ای است که بدون شک دست کم یک بار آن را احساس کردین. سیاه شدن چشم ها در واقع حالتی است که در آن به صورت ناگهانی میدان دیدتان تار شده و لکه های تیره ای مقابل چشم ظاهر می شود. این وضعیت گاهی تنها چند ثانیه طول می کشد ولی همان چند ثانیه برایتان اضطراب خیلی زیادی ایجاد می کند. درک علمی این مشکل نخستین و البته مهم ترین گام برای کنترل و درمان آن است.
در اغلب موارد سیاهی رفتن چشم به دلیل کاهش موقت جریان خون به مغز رخ میدهد و با نشستن یا دراز کشیدن برطرف می شود. با این حال تکرار این حالت می تواند نشانه یک اختلال زمینه ای در سیستم قلبی عروقی، عصبی یا متابولیک باشد. بررسی دقیق علائم همراه مصل سرگیجه، تعریق یا تپش قلب اهمیت زیادی دارد.
شناخت علل پنهان و انتخاب درمان صحیح باعث پیشگیری از عوارض جدی تری مثل سقوط و آسیب های جسمی می شود. در این مقاله تلاش کرده ایم با نگاهی علمی و به روز، مهم ترین دلایل و روش های درمان سیاهی رفتن چشم را بررسی کنیم.
سیاهی رفتن چشم دقیقا چه اتفاقی در بدن ایجاد می کند؟
سیاهی رفتن چشم در واقع زمانی رخ می دهد که خون رسانی به شبکیه و بخش هایی از مغزتان به طور ناگهانی کاهش پیدا کند. این کاهش خون رسانی اکسیژن رسانی را مختل میکند. برای همین سلول های عصبی برای چند لحظه عملکرد طبیعی خود را از دست می دهند. نتیجه این اختلال، تاری دید یا مشاهده لکه های تیره در میدان بینایی است که اغلب کوتاه مدت است.
سیستم عصبی خودکار در تنظیم فشار خون نقش کلیدی داشته و هرگونه اختلال در این سیستم تعادل خون رسانی را بر هم می زند. هنگامی که فرد به طور ناگهانی از حالت نشسته به ایستاده تغییر وضعیت داده باشد، بدن فرصت کافی برای تطبیق فشار خون پیدا نمی کند. همین تغییر سریع زمینه بروز علائم را فراهم کرده و فرد احساس سبکی سر و تیرگی دید را تجربه می کند.
در برخی افراد حساسیت گیرنده های فشاری عروق کاهش پیدا کرده و پاسخ جبرانی بدنتان با تاخیر انجام می شود. این تاخیر سبب افت موقت فشار خون مغزی شده و علائم تشدید می شود. اگر این حالت به صورت خیلی مکرر رخ داده باشد، ارزیابی تخصصی توسط پزشک ضرورت پیدا می کند تا علت اصلی به طور دقیق مشخص شود.
افت فشار خون و نقش آن در بروز این علامت
افت فشار خون در واقع یکی از شایع ترین علل سیاهی رفتن چشم ایت که مخصوصا در جوانان لاغر اندام بیشتر دیده می شود. زمانی که فشار خون سیستولیک به طور ناگهانی کاهش یافته باشد، خون کافی به مغز تان نمی رسد و دیدتان تیره می شود. این وضعیت در پزشکی با عنوان افت فشار وضعیتی شناخته شده است.
کم آبی بدن، مصرف برخی داروهای مدر یا ایستادن طولانی مدت از عوامل تشدید کننده این حالت بوده اند. در این شرایط حجم خون در گردش کاهش داشته و توان جبرانی قلبتان محدود می شود. فرد ممکن است علاوه بر سیاهی رفتن چشم، احساس ضعف، تعریق سرد یا تهوع نیز هم داشته باشد.
مصرف مناسب مایعات، مصرف نمک تحت نظر پزشک و تغییر تدریجی وضعیت بدن از راهکارهای اصلی کنترل افت فشار خون بوده است. اگر علائم شدید یا همراه با بیهوشی باشد، بررسی قلب و عروق اهمیت بالایی دارد. تشخیص به موقع از بروز عوارض جدی تر جلوگیری می کند.
کم خونی و کمبود ریزمغذی ها
کم خونی زمانی رخ داده که تعداد گلبول های قرمز یا میزان هموگلوبین کاهش یافته باشد. در این وضعیت اکسیژن رسانی به بافت های بدنتان مختل شده و مغز در برابر کاهش اکسیژن حساسیت بالایی نشان می دهد. نتیجه این اختلال بروز سرگیجه و سیاهی رفتن چشم است که گاهی با خستگی خیلی خیلی مزمنی همراه بوده است.
فقر آهن، کمبود ویتامین ب 12 و اسید فولیک از مهم ترین دلایل کم خونی تغذیه ای بوده اند. این کمبودها عملکرد طبیعی سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار داده و علائم بینایی را تشدید می کنند. انجام آزمایش خون ساده وضعیت ذخایر آهن و سطح این ریزمغذی ها را مشخص می کند.
درمان کم خونی با اصلاح رژیم غذایی و مصرف مکمل های حاوی آهن و ویتامین های گروه ب انجام می شود. مصرف این مکمل ها باید زیر نظر پزشک انجام شود تا دوز مناسب تعیین گردد. برای تهیه مکمل های استاندارد با بهترین قیمت و ارسال سریع در شهر اصفهان، مراجعه به بخش فروشگاه داروخانه حکیم 24 انتخابی مطمئنی خواهد بود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
سیاهی رفتن چشم اگر به صورت مکرر، طولانی یا همراه با بیهوشی باشد نیاز به بررسی فوری دارد. وجود علائمی مصل درد قفسه سینه، تپش قلب شدید یا اختلال گفتار اهمیت مراجعه سریع را نشان می دهد. این نشانه ها احتمال وجود مشکل قلبی یا عصبی جدی را مطرح کرده اند.
در افرادی که سابقه دیابت، فشار خون بالا یا بیماری قلبی داشته اند، هر بار بروز این علامت باید جدی گرفته شود. بی توجهی به تکرار این مشکلات و علائم خطر سقوط و آسیب های جسمی را افزایش میدهد. بررسی تخصصی از بروز پیامدهای ناخواسته جلوگیری می کند.
ارزیابی پزشکی شامل اندازه گیری فشار خون در حالت های مختلف، آزمایش خون و در صورت لزوم بررسی های قلبی و عصبی انجام شده است. تشخیص دقیق علت، مسیر درمان را مشخص کرده و از درمان های غیر ضروری پیشگیری می کند. مراجعه به موقع نشانه مسئولیت پذیری در قبال سلامت فردی است.
راهکارهای پیشگیری و درمان کاربردی
برای کنترل سیاهی رفتن چشم ابتدا باید علت زمینه ای شناسایی شده باشد. درمان بدون تشخیص دقیق نتیجه مناسبی را ایجاد نمی کند. دقت کنین که همکاری بیمار و پزشک در این مسیر نقش اساسی داشته است.
مهم ترین راهکارهای پیشگیری و درمان عبارت اند از:
- افزایش تدریجی از حالت نشسته یا خوابیده و پرهیز از تغییر وضعیت ناگهانی
- مصرف مایعات کافی در طول روز و توجه به تعادل الکترولیت ها
- اصلاح کم خونی با مکمل های تجویز شده توسط پزشک
- کنترل بیماری های زمینه ای مانند دیابت و اختلالات قلبی
رعایت این نکات ساده اما علمی دفعات بروز علائم را کاهش داده است. پیگیری منظم وضعیت سلامت و انجام آزمایش های دوره ای از عود ناگهانی پیشگیری می کند. توجه مستمر به بدن بهترین ابزار برای حفظ تعادل و آرامش است.
سوالات متداول
1. آیا سیاهی رفتن چشم همیشه خطرناک است؟
سیاهی رفتن چشم در بسیاری از موارد ناشی از افت فشار موقت بوده و خطر جدی ایجاد نمیکند. با این حال اگر این علامت به طور مکرر یا همراه با بیهوشی رخ دهد نیاز به بررسی تخصصی دارد. وجود علائم قلبی یا عصبی همزمان اهمیت موضوع را افزایش می دهد.
2. آیا کم خونی باعث تیرگی ناگهانی دید می شود؟
کاهش سطح هموگلوبین اکسیژن رسانی به مغز را مختل کرده و احتمال بروز سیاهی رفتن چشم را افزایش میدهد. افراد مبتلا به کم خونی اغلب خستگی و ضعف عمومی نیز تجربه کرده اند. انجام آزمایش خون وضعیت دقیق ذخایر آهن و ویتامین ها را مشخص می کند.
3. هنگام بروز این حالت چه اقدامی انجام دهیم؟
بهتر است فرد بلافاصله بنشیند یا دراز بکشد تا جریان خون مغزی در ضعیت خوبی قرار بگیرد. بالا آوردن پاها در حالت خوابیده بازگشت خون به قلب را افزایش میدهد. تنفس عمیق و آرام نیز به تنظیم سیستم عصبی کمک میکند.
