آی یو دی (IUD) چیست و چگونه عمل می‌کند؟

آشنایی با آی یو دی (IUD)، وسیله پیشگیری از بارداری و نحوه قرارگیری آن در رحم
فهرست مقاله
انتخاب یک روش مطمئن برای پیشگیری از بارداری یکی از تصمیم های مهم در سلامت باروری است. بعضی از افراد به دنبال روشی هستند که اثربخشی بالایی داشته باشد، نیاز به مصرف روزانه قرص نداشته باشد و بتوانند برای چند سال از آن استفاده کنند. آی یو دی (IUD) یکی از روش های پیشگیری از بارداری با اثر طولانی مدت است که در سال های اخیر مورد توجه بسیاری از افراد قرار گرفته است.آی یو دی وسیله ای کوچک است که توسط پزشک یا ماما در داخل رحم قرار داده می شود. این وسیله در دو گروه اصلی مسی و هورمونی وجود دارد. هر دو نوع می توانند احتمال بارداری را به میزان بسیار زیادی کاهش دهند، اما ترکیبات، نحوه عملکرد، مدت اثر و تاثیر آنها بر قاعدگی یکسان نیست.

اگر می خواهید بدانید آی یو دی چیست، چگونه از بارداری جلوگیری می کند، چه تفاوتی میان نوع مسی و هورمونی وجود دارد و آیا استفاده از آن برای شما مناسب است، در این مقاله از داروخانه آنلاین حکیم ۲۴ تمام نکات مهم را بررسی می کنیم.

خلاصه مقاله:آی یو دی وسیله ای کوچک و معمولا T شکل است که داخل رحم قرار می گیرد. نوع مسی بدون هورمون عمل می کند و نوع هورمونی با آزادسازی مقدار مشخصی لوونورژسترل از بارداری جلوگیری می کند. هر دو نوع بیش از ۹۹ درصد اثربخشی دارند، اما از عفونت های مقاربتی پیشگیری نمی کنند.

آی یو دی (IUD) چیست؟

IUD مخفف عبارت Intrauterine Device و به معنی وسیله داخل رحمی است. این وسیله معمولا از پلاستیک پزشکی ساخته می شود و در بسیاری از مدل ها ظاهری شبیه حرف T دارد. پزشک یا ماما آن را از طریق دهانه رحم وارد حفره رحم می کند تا از بارداری جلوگیری شود.

آی یو دی پس از قرار گرفتن در رحم، بدون نیاز به مصرف روزانه دارو یا انجام اقدام خاص پیش از هر رابطه جنسی، اثر پیشگیری از بارداری خود را حفظ می کند. به همین دلیل در گروه روش های پیشگیری طولانی اثر و برگشت پذیر قرار می گیرد.

یکی از ویژگی های مهم این روش آن است که فرد در هر زمانی که بخواهد می تواند برای خارج کردن وسیله به پزشک مراجعه کند. پس از خارج کردن آی یو دی، امکان بازگشت باروری معمولا به سرعت فراهم می شود و این روش باعث ناباروری دائمی نمی شود.

در اصطلاح پزشکی، IUD معمولا به وسیله مسی و IUS به سیستم داخل رحمی هورمونی گفته می شود؛ با این حال در گفت و گوهای روزمره ممکن است هر دو نوع با عنوان آی یو دی شناخته شوند. در این مقاله برای سهولت مطالعه، از عبارت آی یو دی برای اشاره به هر دو گروه استفاده می کنیم.

انواع آی یو دی کدام اند؟

مقایسه انواع آی یو دی شامل آی یو دی مسی و آی یو دی هورمونی و تفاوت آن‌ها در ترکیبات و عملکرد

آی یو دی ها از نظر ترکیبات و نحوه عملکرد به دو گروه اصلی تقسیم می شوند:

  1. آی یو دی مسی: وسیله ای بدون هورمون که با آزاد کردن مقدار کمی مس در محیط رحم، حرکت و عملکرد طبیعی اسپرم را مختل می کند.
  2. آی یو دی هورمونی: وسیله ای که مقدار مشخصی از هورمون لوونورژسترل را به صورت موضعی در رحم آزاد می کند و با غلیظ کردن مخاط دهانه رحم و ایجاد تغییر در پوشش داخلی رحم، از بارداری جلوگیری می کند.

۱. آی یو دی مسی چیست؟

آی یو دی مسی یکی از روش های پیشگیری از بارداری بدون هورمون است. این وسیله معمولا یک بدنه پلاستیکی کوچک با سیم یا حلقه های مسی دارد. پس از قرار گرفتن در رحم، مقدار کمی یون مس آزاد می کند. مس برای اسپرم محیط نامناسبی ایجاد می کند و حرکت، زنده ماندن و توانایی رسیدن اسپرم به تخمک را کاهش می دهد.

در نتیجه، احتمال لقاح تخمک و اسپرم به شدت کاهش پیدا می کند. آی یو دی مسی عملکرد تخمدان ها را متوقف نمی کند و معمولا چرخه طبیعی تخمک گذاری ادامه پیدا می کند. بنابراین فرد همچنان ممکن است قاعدگی ماهانه داشته باشد.

از ویژگی های مهم این نوع آی یو دی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • فاقد هورمون است.
  • برای افرادی که تمایل به استفاده از روش های هورمونی ندارند، می تواند گزینه مناسبی باشد.
  • بسته به مدل و مجوز محصول، ممکن است چندین سال از بارداری جلوگیری کند.
  • در برخی شرایط می تواند به عنوان روش پیشگیری اورژانسی نیز استفاده شود.
  • ممکن است در ماه های ابتدایی باعث افزایش خونریزی یا درد قاعدگی شود.

۲. آی یو دی هورمونی چیست؟

آی یو دی هورمونی وسیله ای کوچک است که هورمون لوونورژسترل را به تدریج در داخل رحم آزاد می کند. این هورمون از گروه پروژستین ها است و با تغییر مخاط دهانه رحم و پوشش داخلی رحم، احتمال بارداری را کاهش می دهد.

یکی از مهم ترین اثرهای این وسیله، غلیظ کردن مخاط دهانه رحم است. مخاط غلیظ تر عبور اسپرم را دشوار می کند و احتمال رسیدن آن به تخمک کاهش می یابد. همچنین پوشش داخلی رحم نازک تر می شود. در بعضی افراد، تخمک گذاری نیز ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرد، اما این اثر در تمام مصرف کنندگان یکسان نیست.

ویژگی های آی یو دی هورمونی عبارت اند از:

  • هورمون را به صورت تدریجی و عمدتا در محیط رحم آزاد می کند.
  • بسته به نوع و مدل، معمولا بین ۳ تا ۸ سال یا مدت درج شده در مجوز همان وسیله قابل استفاده است.
  • ممکن است خونریزی قاعدگی را کمتر و دردهای پریود را کاهش دهد.
  • در برخی افراد پس از چند ماه باعث قطع قاعدگی می شود.
  • در ماه های اول ممکن است لکه بینی یا خونریزی نامنظم ایجاد کند.

تفاوت آی یو دی مسی و هورمونی چیست؟

هر دو نوع آی یو دی از روش های بسیار موثر پیشگیری از بارداری هستند، اما انتخاب میان آنها باید با توجه به شرایط جسمی، الگوی قاعدگی، سابقه پزشکی و ترجیح فرد انجام شود.

ویژگی آی یو دی مسی آی یو دی هورمونی
ترکیبات پلاستیک و مس پلاستیک و هورمون لوونورژسترل
وجود هورمون ندارد دارد
نحوه عملکرد اختلال در حرکت و عملکرد اسپرم غلیظ کردن مخاط دهانه رحم و نازک کردن پوشش داخلی رحم
تاثیر بر قاعدگی ممکن است خونریزی و درد را بیشتر کند معمولا خونریزی را کمتر می کند
مدت استفاده بسته به مدل، معمولا ۵ تا ۱۰ سال یا بیشتر بسته به مدل، حدود ۳ تا ۸ سال
مناسب برای افراد حساس به هورمون می تواند گزینه مناسبی باشد نیازمند بررسی شرایط فرد است
پیشگیری از عفونت مقاربتی خیر خیر

نکته مهم: مدت استفاده از آی یو دی را نمی توان فقط بر اساس نام مسی یا هورمونی تعیین کرد. مدل، میزان مس یا هورمون، مجوز محصول و دستورالعمل سازنده اهمیت دارد. تاریخ تعویض وسیله باید توسط پزشک و بر اساس نوع دقیق آن مشخص شود.

آی یو دی چگونه از بارداری جلوگیری می کند؟

مکانیسم پیشگیری از بارداری در دو نوع آی یو دی متفاوت است، اما هدف هر دو جلوگیری از لقاح و بارداری است.

مکانیسم عملکرد آی یو دی مسی

آی یو دی مسی مقدار کمی مس را در محیط رحم آزاد می کند. وجود مس باعث ایجاد واکنش موضعی در رحم می شود که برای حرکت و عملکرد اسپرم مناسب نیست. در نتیجه، اسپرم ها دشوارتر می توانند از مسیر دستگاه تناسلی عبور کنند و به تخمک برسند.

این روش تخمدان ها را از کار نمی اندازد و معمولا مانع آزاد شدن تخمک در هر چرخه قاعدگی نمی شود. اثر اصلی آن پیش از لقاح است؛ یعنی احتمال رسیدن اسپرم به تخمک و بارور شدن آن را کاهش می دهد.

مکانیسم عملکرد آی یو دی هورمونی

آی یو دی هورمونی با آزادسازی تدریجی لوونورژسترل چند اثر ایجاد می کند:

  • غلیظ شدن مخاط دهانه رحم: عبور اسپرم از دهانه رحم دشوارتر می شود.
  • نازک شدن پوشش داخلی رحم: لایه داخلی رحم تحت تاثیر هورمون نازک تر می شود.
  • تغییر محیط رحم: شرایط برای رسیدن اسپرم به تخمک و ایجاد بارداری نامناسب تر می شود.
  • تاثیر احتمالی بر تخمک گذاری: در برخی افراد ممکن است تخمک گذاری نیز کاهش پیدا کند، اما این اتفاق در همه افراد رخ نمی دهد.

آی یو دی هورمونی برخلاف قرص های ترکیبی جلوگیری از بارداری، حاوی استروژن نیست. با این حال، چون هورمون پروژستینی دارد، برای همه افراد مناسب نیست و باید سوابق پزشکی بررسی شود.

آی یو دی چقدر موثر است؟

آی یو دی در دسته روش های بسیار موثر پیشگیری از بارداری قرار می گیرد. میزان اثربخشی هر دو گروه مسی و هورمونی بیش از ۹۹ درصد است؛ یعنی در سال اول استفاده، کمتر از یک نفر از هر ۱۰۰ مصرف کننده ممکن است باردار شود.

یکی از دلایل اثربخشی بالای این روش آن است که برخلاف قرص های روزانه، به یادآوری مصرف وابسته نیست. پس از قرار گرفتن صحیح وسیله در رحم، اثر پیشگیری آن به طور مداوم ادامه پیدا می کند.

با این حال، هیچ روش پیشگیری از بارداری به جز پرهیز کامل از رابطه جنسی، اثربخشی صد درصدی ندارد. جابه جایی، خروج ناخواسته وسیله یا پایان یافتن مدت مجاز استفاده می تواند احتمال بارداری را افزایش دهد.

آیا آی یو دی می تواند برای پیشگیری اورژانسی استفاده شود؟

بله. آی یو دی مسی در صورت قرار دادن توسط پزشک در بازه زمانی مناسب، یکی از موثرترین روش های پیشگیری اورژانسی از بارداری است. این وسیله معمولا می تواند تا پنج روز پس از رابطه جنسی محافظت نشده برای پیشگیری اورژانسی استفاده شود.

مزیت این روش آن است که پس از قرار گرفتن در رحم، می تواند به عنوان یک روش طولانی مدت پیشگیری از بارداری نیز باقی بماند. البته زمان مناسب قرار دادن، احتمال بارداری قبلی و شرایط پزشکی فرد باید توسط پزشک بررسی شود.

آی یو دی هورمونی را نباید بدون بررسی نوع محصول و دستورالعمل های معتبر، معادل آی یو دی مسی برای پیشگیری اورژانسی در نظر گرفت.

آی یو دی چگونه گذاشته می شود؟

قرار دادن آی یو دی باید توسط پزشک یا ماما که آموزش و مهارت لازم را دارد انجام شود. این کار معمولا در مطب یا مرکز درمانی انجام می شود و نیازی به جراحی بزرگ یا بستری شدن ندارد.

مراحل معمول قرار دادن آی یو دی شامل موارد زیر است:

۱. بررسی وضعیت سلامت

پیش از قرار دادن وسیله، پزشک درباره سابقه قاعدگی، احتمال بارداری، بیماری های زمینه ای، عفونت های دستگاه تناسلی، داروهای مصرفی و سابقه بارداری سوال می کند. ممکن است معاینه لگنی، تست بارداری یا آزمایش عفونت های مقاربتی نیز لازم باشد.

۲. انتخاب نوع مناسب

پزشک با توجه به شرایط فرد، میان نوع مسی و هورمونی انتخاب می کند. برای مثال، فردی که خونریزی قاعدگی سنگین دارد ممکن است پس از بررسی، از نوع هورمونی سود بیشتری ببرد؛ در حالی که فردی که تمایل به استفاده از هورمون ندارد ممکن است نوع مسی را ترجیح دهد.

۳. آماده سازی و معاینه

فرد روی تخت معاینه قرار می گیرد. پزشک با استفاده از اسپکولوم دهانه رحم را مشاهده می کند و پس از ضدعفونی کردن ناحیه، اندازه و وضعیت رحم را بررسی می کند.

۴. قرار دادن آی یو دی

وسیله درون یک لوله باریک مخصوص قرار می گیرد و از طریق دهانه رحم وارد رحم می شود. سپس پزشک آن را در محل مناسب آزاد می کند. رشته های باریک متصل به وسیله کمی از دهانه رحم عبور می کنند و در قسمت بالایی واژن باقی می مانند تا امکان بررسی و خارج کردن آن در آینده وجود داشته باشد.

۵. بررسی پس از قرار دادن

پس از قرار دادن آی یو دی، ممکن است فرد برای مدت کوتاهی دچار گرفتگی، درد شبیه درد قاعدگی یا لکه بینی شود. پزشک درباره زمان شروع اثر پیشگیری، نحوه بررسی رشته ها، علائم هشدار و زمان مراجعه بعدی توضیح می دهد.

آیا گذاشتن آی یو دی درد دارد؟احساس درد در زمان قرار دادن آی یو دی در افراد متفاوت است. بعضی افراد فقط گرفتگی خفیف و بعضی دیگر درد بیشتری تجربه می کنند. اگر نگران درد هستید، پیش از انجام کار درباره گزینه های کنترل درد، داروهای مناسب یا بی حسی موضعی با پزشک صحبت کنید. لازم نیست درد شدید را تحمل کنید و می توانید در هر مرحله از پزشک بخواهید کار را متوقف کند.

چه زمانی بعد از گذاشتن آی یو دی می توان رابطه جنسی داشت؟

زمان مناسب شروع رابطه جنسی به نوع آی یو دی، زمان قرار دادن آن در چرخه قاعدگی و شرایط فرد بستگی دارد. آی یو دی مسی معمولا بلافاصله پس از قرار دادن اثر پیشگیری دارد. در مورد نوع هورمونی، اگر وسیله در زمان مشخصی از چرخه قاعدگی قرار داده شود ممکن است محافظت از همان ابتدا برقرار باشد؛ در غیر این صورت معمولا استفاده از یک روش پشتیبان مانند کاندوم برای هفت روز توصیه می شود.

دستور دقیق را باید از پزشک دریافت کنید، زیرا زمان شروع اثر ممکن است بر اساس نوع وسیله و زمان قرار دادن متفاوت باشد.

از نظر جسمی، بهتر است تا زمانی که درد یا خونریزی پس از قرار دادن ادامه دارد و فرد احساس راحتی ندارد، برای رابطه جنسی عجله نکند. اگر هنگام رابطه درد قابل توجه ایجاد شد، باید بررسی پزشکی انجام شود.

آی یو دی چه مزایایی دارد؟

آی یو دی مزایای متعددی دارد که باعث شده به یکی از روش های پرکاربرد پیشگیری از بارداری تبدیل شود.

۱. اثربخشی بسیار بالا

بیش از ۹۹ درصد اثربخشی، این روش را در گروه موثرترین روش های پیشگیری از بارداری قرار می دهد. احتمال خطای ناشی از فراموش کردن مصرف روزانه نیز وجود ندارد.

۲. اثر طولانی مدت

بسته به نوع و مدل، آی یو دی می تواند برای چندین سال از بارداری جلوگیری کند. این ویژگی برای افرادی که فعلا قصد بارداری ندارند و نمی خواهند هر روز از روش پیشگیری استفاده کنند، مزیت مهمی است.

۳. برگشت پذیری

آی یو دی روش دائمی پیشگیری از بارداری نیست. پزشک می تواند هر زمان که فرد تصمیم به بارداری یا تغییر روش پیشگیری بگیرد، وسیله را خارج کند. باروری معمولا پس از خارج کردن آن به سرعت باز می گردد.

۴. عدم نیاز به مصرف روزانه

پس از قرار دادن صحیح آی یو دی، نیازی به مصرف روزانه قرص یا انجام اقدام پیش از هر رابطه جنسی نیست. همین ویژگی احتمال خطای انسانی را کاهش می دهد.

۵. گزینه بدون هورمون

افرادی که نمی خواهند از روش های هورمونی استفاده کنند، می توانند در صورت نداشتن منع پزشکی، نوع مسی را بررسی کنند.

۶. کمک به کاهش خونریزی قاعدگی در نوع هورمونی

آی یو دی هورمونی می تواند در بسیاری از افراد باعث کاهش حجم خونریزی و گرفتگی های قاعدگی شود. بعضی مدل های هورمونی با نظر پزشک برای مدیریت خونریزی شدید قاعدگی نیز کاربرد دارند.

عوارض آی یو دی چیست؟

مانند هر روش پزشکی دیگر، آی یو دی نیز ممکن است عوارضی ایجاد کند. بیشتر عوارض خفیف هستند و در ماه های ابتدایی کاهش پیدا می کنند، اما بعضی مشکلات نادر نیازمند بررسی فوری هستند.

عوارض آی یو دی مسی

  • افزایش خونریزی قاعدگی: ممکن است پریودها سنگین تر یا طولانی تر شوند.
  • گرفتگی و درد قاعدگی: بعضی افراد به ویژه در ماه های اول درد بیشتری تجربه می کنند.
  • لکه بینی: خونریزی خفیف بین دوره های قاعدگی ممکن است رخ دهد.
  • خروج ناخواسته وسیله: در مواردی آی یو دی بخشی یا تمام مسیر خود را از رحم به سمت دهانه رحم طی می کند و ممکن است خارج شود.

عوارض آی یو دی هورمونی

  • لکه بینی و خونریزی نامنظم: در سه تا شش ماه اول شایع است.
  • کاهش خونریزی قاعدگی: با گذشت زمان ممکن است پریود بسیار سبک یا متوقف شود.
  • گرفتگی شکم: به ویژه در روزهای ابتدایی پس از قرار دادن ممکن است رخ دهد.
  • کیست های عملکردی تخمدان: در بعضی افراد دیده می شوند و اغلب بدون درمان خاص برطرف می شوند.
  • علائم احتمالی هورمونی: بعضی افراد از سردرد، حساسیت پستان، آکنه یا تغییرات خلقی شکایت می کنند؛ اما ارتباط علت و معلولی همه این علائم با آی یو دی در تمام افراد قطعی نیست.

عوارض نادر اما مهم آی یو دی

برخی عوارض نادر هستند، اما آگاهی از آنها اهمیت دارد:

  • عفونت لگنی: احتمال عفونت پس از قرار دادن آی یو دی کم است و بیشتر در هفته های ابتدایی و در صورت وجود عفونت درمان نشده هنگام قرار دادن مطرح می شود.
  • سوراخ شدن دیواره رحم: در موارد نادر ممکن است هنگام قرار دادن، وسیله به دیواره رحم آسیب وارد کند.
  • خروج یا جابه جایی وسیله: ممکن است آی یو دی از محل مناسب خود حرکت کند یا به طور کامل خارج شود.
  • بارداری با وجود آی یو دی: بسیار نادر است، اما در صورت وقوع باید احتمال بارداری خارج رحمی بررسی شود.

علائم هشدار پس از قرار دادن آی یو دیدر صورت بروز درد شدید یا رو به افزایش در پایین شکم، تب، لرز، ترشحات غیرطبیعی یا بدبو، خونریزی بسیار شدید، مثبت شدن تست بارداری یا احساس تغییر واضح در رشته های آی یو دی، باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید. در صورت درد شدید ناگهانی، ضعف یا غش، مراجعه اورژانسی ضروری است.

آیا آی یو دی باعث ناباروری می شود؟

خیر. استفاده از آی یو دی به خودی خود باعث ناباروری دائمی نمی شود. پس از خارج کردن وسیله، باروری معمولا به سرعت به وضعیت قبلی باز می گردد و فرد می تواند برای بارداری اقدام کند.

البته عفونت های درمان نشده دستگاه تناسلی، به ویژه عفونت هایی که پیش از قرار دادن آی یو دی وجود داشته اند، می توانند به دستگاه تناسلی آسیب برسانند. به همین دلیل بررسی احتمال عفونت و درمان آن در زمان مناسب اهمیت دارد.

اگر فرد پس از خارج کردن آی یو دی برای بارداری اقدام کند و بارداری رخ ندهد، باید سایر عوامل موثر بر باروری نیز بررسی شوند. نباید هرگونه تاخیر در بارداری را به استفاده قبلی از آی یو دی نسبت داد.

آیا آی یو دی از بیماری های مقاربتی جلوگیری می کند؟

خیر. آی یو دی، چه مسی و چه هورمونی، از انتقال بیماری های مقاربتی مانند کلامیدیا، سوزاک، سیفلیس و HIV جلوگیری نمی کند. این وسیله فقط برای پیشگیری از بارداری طراحی شده است.

اگر فرد یا شریک جنسی او احتمال تماس با عفونت های مقاربتی داشته باشد، استفاده صحیح از کاندوم اهمیت دارد. برای مثال، محصولاتی مانند کاندوم حساس کدکس می توانند در کنار روش پیشگیری طولانی مدت، برای کاهش خطر انتقال عفونت های مقاربتی مورد استفاده قرار بگیرند. البته انتخاب و استفاده صحیح از کاندوم اهمیت دارد و هیچ محصولی محافظت صد درصدی در برابر تمام عفونت ها ایجاد نمی کند.

به خاطر داشته باشید که استفاده از کاندوم در کنار آی یو دی به معنی نیاز به دو روش برای پیشگیری از بارداری نیست؛ دلیل اصلی این ترکیب، کاهش خطر ابتلا به عفونت های مقاربتی است.

آیا استفاده از ژل لوبریکانت در افراد دارای آی یو دی مجاز است؟

در حالت معمول، داشتن آی یو دی مانع استفاده از ژل لوبریکانت در رابطه جنسی نیست. لوبریکانت ها برای کاهش اصطکاک و افزایش راحتی در رابطه استفاده می شوند و عملکرد پیشگیری از بارداری آی یو دی را تقویت نمی کنند یا جایگزین آن نمی شوند.

اگر به دلیل خشکی واژن یا احساس اصطکاک به روان کننده نیاز دارید، می توانید پس از بررسی ترکیبات و دستورالعمل مصرف، محصول مناسب را انتخاب کنید. برای نمونه، ژل لوبریکانت و تقویت ارگاسم اینتی مکس 100میلی لیتر و ژل لوبریکانت و محرک جنسی بانوان اینتی مکس 100میلی لیتر از محصولات این گروه هستند.

همچنین ژل روان کننده بانوان بنژل و ژل لیدی اینتیمکس از محصولات مرتبط با روان کنندگی هستند که می توان مشخصات و دستور مصرف آنها را پیش از انتخاب بررسی کرد.

نکته مهم: لوبریکانت برای پیشگیری از بارداری یا درمان عفونت واژن نیست. اگر پس از رابطه دچار درد، سوزش، خارش، بوی غیرطبیعی یا ترشحات غیرمعمول می شوید، بهتر است به جای پوشاندن علائم با محصولات موضعی، علت آن را بررسی کنید. در صورت استفاده همزمان از کاندوم، سازگاری ژل با جنس کاندوم را طبق برچسب محصول بررسی کنید.

چه افرادی می توانند از آی یو دی استفاده کنند؟

بسیاری از افراد، از جمله کسانی که سابقه زایمان ندارند، ممکن است بتوانند از آی یو دی استفاده کنند. داشتن فرزند شرط لازم برای قرار دادن این وسیله نیست. سن به تنهایی نیز معمولا دلیل کافی برای رد این روش محسوب نمی شود.

با این حال، انتخاب آی یو دی باید بر اساس وضعیت سلامت و شرایط فرد انجام شود. موارد زیر در تصمیم گیری پزشک اهمیت دارند:

  • وضعیت رحم و شکل حفره رحمی
  • احتمال بارداری فعلی
  • وجود عفونت فعال دهانه رحم یا عفونت لگنی
  • سابقه خونریزی غیرطبیعی و بررسی نشدن علت آن
  • سابقه بیماری های مرتبط با رحم یا دهانه رحم
  • وجود سرطان پستان یا سابقه آن، به ویژه هنگام بررسی نوع هورمونی
  • حساسیت یا شرایط پزشکی خاص مرتبط با مس در انتخاب نوع مسی
  • سابقه واکنش نامطلوب به روش های هورمونی

این موارد به معنی ممنوعیت قطعی آی یو دی برای تمام افراد دارای چنین سابقه ای نیستند. بعضی شرایط فقط استفاده از یک نوع خاص را محدود می کنند و برخی دیگر نیازمند بررسی بیشتر هستند. تصمیم نهایی باید با توجه به معیارهای پزشکی و نوع وسیله گرفته شود.

آیا آی یو دی برای دختران یا افراد بدون سابقه زایمان مناسب است؟

در بسیاری از افراد جوان و کسانی که تاکنون زایمان نداشته اند، آی یو دی می تواند یک روش مناسب پیشگیری از بارداری باشد. این باور که آی یو دی فقط برای زنان دارای فرزند است، درست نیست.

با این حال، اندازه رحم، شرایط دهانه رحم، سابقه پزشکی و ترجیح فرد باید بررسی شود. ممکن است قرار دادن وسیله در بعضی افراد دشوارتر یا همراه با درد بیشتری باشد. پزشک می تواند درباره نوع مناسب و راهکارهای کاهش درد توضیح دهد.

آیا آی یو دی در دوران شیردهی قابل استفاده است؟

بله. هر دو گروه آی یو دی مسی و هورمونی در بسیاری از افراد شیرده قابل استفاده هستند و معمولا تاثیر نامطلوبی بر میزان شیر مادر ندارند. با این حال، زمان مناسب قرار دادن وسیله پس از زایمان باید با نظر پزشک مشخص شود.

قرار دادن آی یو دی در فاصله زمانی نزدیک به زایمان ممکن است با احتمال بیشتری از خروج ناخواسته وسیله همراه باشد. همچنین در دوران پس از زایمان و شیردهی، شرایط رحم و زمان ترمیم آن باید در نظر گرفته شود. بنابراین بهتر است زمان مناسب را پزشک بر اساس شرایط فرد تعیین کند.

آیا آی یو دی باعث چاقی می شود؟

آی یو دی مسی فاقد هورمون است و انتظار نمی رود مستقیما باعث افزایش وزن شود. در مورد آی یو دی هورمونی نیز شواهد نشان نمی دهند که افزایش وزن قابل توجه و قطعی در همه مصرف کنندگان رخ دهد.

تغییر وزن می تواند به عوامل متعددی مانند رژیم غذایی، فعالیت بدنی، خواب، استرس، تغییرات هورمونی و شرایط پزشکی مربوط باشد. اگر پس از قرار دادن آی یو دی هورمونی تغییر وزن قابل توجهی مشاهده کردید، بهتر است آن را با پزشک در میان بگذارید تا علت های احتمالی بررسی شوند.

آیا آی یو دی باعث قطع قاعدگی می شود؟

تاثیر آی یو دی بر قاعدگی به نوع وسیله بستگی دارد. آی یو دی مسی معمولا باعث قطع پریود نمی شود و حتی ممکن است در ماه های ابتدایی خونریزی را بیشتر کند.

در مقابل، آی یو دی هورمونی می تواند به تدریج ضخامت پوشش داخلی رحم را کاهش دهد. به همین دلیل ممکن است خونریزی ماهانه کمتر، کوتاه تر یا در بعضی افراد کاملا متوقف شود.

قطع قاعدگی در زمان استفاده از آی یو دی هورمونی معمولا به معنی تجمع خون در رحم نیست. با این حال، اگر فرد دچار علائم بارداری شود یا احتمال جابه جایی وسیله وجود داشته باشد، باید تست بارداری و بررسی پزشکی انجام شود.

آی یو دی چگونه خارج می شود؟

خارج کردن آی یو دی باید توسط پزشک یا ماما انجام شود. در بیشتر موارد، این کار از قرار دادن آن ساده تر و کوتاه تر است.

پزشک با استفاده از اسپکولوم، رشته های متصل به وسیله را مشاهده می کند و با ابزار مناسب، آی یو دی را به آرامی از رحم خارج می کند. ممکن است فرد گرفتگی کوتاه مدت یا لکه بینی خفیف داشته باشد.

اگر رشته ها دیده نشوند، نباید فرد تلاش کند وسیله را در خانه خارج کند یا آن را با ابزار دستکاری کند. پزشک ممکن است برای تعیین محل وسیله از سونوگرافی یا روش های بررسی دیگر استفاده کند.

اگر قصد بارداری ندارید، باید پیش از خارج کردن آی یو دی درباره شروع روش جایگزین پیشگیری از بارداری برنامه ریزی کنید. امکان بارداری بلافاصله پس از خارج کردن وسیله وجود دارد.

مراقبت های بعد از گذاشتن آی یو دی

مراقبت‌های بعد از گذاشتن آی یو دی شامل مراجعه به پزشک، بررسی میزان خونریزی، پرهیز از برخی فعالیت‌ها و توجه به علائم هشداردهنده

پس از قرار دادن آی یو دی، رعایت چند نکته می تواند به تشخیص زودهنگام مشکلات و کاهش نگرانی کمک کند:

  • در چند روز اول، گرفتگی خفیف یا لکه بینی ممکن است طبیعی باشد.
  • برای کنترل درد، فقط از دارویی استفاده کنید که پزشک یا داروساز با توجه به شرایط شما مناسب می داند.
  • زمان شروع اثر پیشگیری و نیاز به استفاده از روش پشتیبان را از پزشک بپرسید.
  • درباره روش صحیح بررسی رشته های آی یو دی آموزش ببینید.
  • اگر رشته ها ناپدید شدند، طول آنها به شکل واضح تغییر کرد یا بخش سخت وسیله را در واژن احساس کردید، برای بررسی مراجعه کنید.
  • در صورت درد شدید، تب، ترشحات بدبو یا خونریزی غیرمعمول، منتظر برطرف شدن خودبه خود علائم نمانید.
  • تاریخ پایان مدت مجاز استفاده از آی یو دی را یادداشت کنید.

آیا لازم است رشته های آی یو دی را بررسی کنیم؟

آی یو دی معمولا دو رشته نازک دارد که از دهانه رحم عبور می کنند و در قسمت بالایی واژن قرار می گیرند. پزشک می تواند نحوه بررسی آنها را به فرد آموزش دهد.

اگر پزشک بررسی رشته ها را توصیه کرده باشد، فرد می تواند طبق آموزش او وضعیت آنها را کنترل کند. با این حال، دستکاری مکرر رشته ها یا کشیدن آنها کار درستی نیست. اگر رشته ها قابل لمس نبودند یا شکل و طول آنها به طور واضح تغییر کرده بود، باید تا زمان بررسی پزشکی از یک روش پشتیبان پیشگیری استفاده شود.

نباید برای پیدا کردن وسیله، انگشت یا ابزار را به شکل عمیق وارد واژن کرد. همچنین شریک جنسی نباید برای بررسی وضعیت آی یو دی به رشته ها دست بزند یا آنها را بکشد.

آیا آی یو دی ممکن است جابه جا شود یا از رحم خارج شود؟

بله، هرچند این اتفاق شایع نیست. گاهی آی یو دی به سمت دهانه رحم حرکت می کند یا به طور کامل از رحم خارج می شود. این اتفاق بیشتر در ماه های ابتدایی پس از قرار دادن مطرح است و احتمال آن می تواند به زمان قرار دادن، شرایط رحم و سابقه بارداری و زایمان وابسته باشد.

نشانه های احتمالی جابه جایی عبارت اند از:

  • تغییر محسوس در طول رشته ها
  • احساس کردن بخش سخت یا پلاستیکی وسیله در واژن
  • درد جدید یا غیرمعمول در پایین شکم
  • خونریزی غیرطبیعی
  • ناپدید شدن رشته ها

این علائم به تنهایی جابه جایی را ثابت نمی کنند، اما بررسی پزشکی را ضروری می سازند. اگر احتمال می دهید آی یو دی در جای مناسب نیست، تا زمان بررسی از کاندوم یا روش پشتیبان استفاده کنید و درباره نیاز به پیشگیری اورژانسی با پزشک مشورت کنید.

اگر با وجود آی یو دی باردار شویم چه باید کرد؟

بارداری در زمان استفاده صحیح از آی یو دی نادر است، اما غیرممکن نیست. اگر تست بارداری مثبت شد یا علائم مشکوک به بارداری داشتید، باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.

یکی از موارد مهم در این شرایط، بررسی احتمال بارداری خارج رحمی است. بارداری خارج رحمی زمانی رخ می دهد که تخمک بارور شده خارج از حفره رحم، معمولا در لوله فالوپ، رشد کند. این وضعیت می تواند خطرناک باشد و به ارزیابی فوری نیاز دارد.

اگر بارداری داخل رحم تایید شود، پزشک درباره وضعیت آی یو دی و خطرهای باقی ماندن آن تصمیم می گیرد. فرد نباید خودش برای خارج کردن وسیله اقدام کند.

آیا آی یو دی برای همه بهتر از قرص جلوگیری است؟

خیر. هیچ روش پیشگیری از بارداری برای همه افراد بهترین انتخاب نیست. آی یو دی به دلیل اثربخشی بالا و طولانی مدت بودن، برای بعضی افراد گزینه مناسبی است؛ اما قرص های جلوگیری، کاندوم، ایمپلنت، آمپول یا روش های دیگر نیز ممکن است با شرایط فرد سازگارتر باشند.

روش پیشگیری ویژگی اصلی نکته مهم
آی یو دی اثر طولانی مدت و اثربخشی بسیار بالا نیازمند قرار دادن و خارج کردن توسط فرد آموزش دیده
قرص جلوگیری نیازمند مصرف منظم فراموشی مصرف می تواند اثربخشی را کاهش دهد
کاندوم استفاده در هر رابطه در کاهش خطر انتقال بسیاری از عفونت های مقاربتی نیز موثر است
ایمپلنت روش هورمونی طولانی مدت در زیر پوست بازو قرار داده می شود
آمپول جلوگیری نیازمند تزریق دوره ای ممکن است بر الگوی قاعدگی تاثیر بگذارد

برای انتخاب روش مناسب باید میزان اثربخشی، شرایط پزشکی، عوارض احتمالی، هزینه، مدت استفاده، برنامه بارداری در آینده و نیاز به محافظت در برابر عفونت های مقاربتی را در نظر گرفت.

باورهای اشتباه درباره آی یو دی

باور اول: آی یو دی باعث ناباروری می شود.

نادرست است. آی یو دی یک روش برگشت پذیر است و پس از خارج کردن آن، باروری معمولا به سرعت باز می گردد.

باور دوم: فقط افراد دارای فرزند می توانند آی یو دی بگذارند.

نادرست است. بسیاری از افراد بدون سابقه زایمان نیز می توانند از این روش استفاده کنند. شرایط فرد باید توسط پزشک بررسی شود.

باور سوم: آی یو دی از عفونت های مقاربتی جلوگیری می کند.

نادرست است. آی یو دی فقط برای پیشگیری از بارداری است و در برابر عفونت های مقاربتی محافظت ایجاد نمی کند.

باور چهارم: آی یو دی می تواند در بدن حرکت کند و به اندام های دیگر برسد.

این تصور دقیق نیست. جابه جایی یا سوراخ شدن رحم از عوارض نادر قرار دادن آی یو دی است، اما وسیله به طور معمول در بدن آزادانه حرکت نمی کند. در صورت درد یا تغییر رشته ها باید محل آن بررسی شود.

باور پنجم: قطع قاعدگی با آی یو دی هورمونی خطرناک است.

معمولا نادرست است. کاهش یا قطع خونریزی در برخی افراد به دلیل نازک شدن پوشش داخلی رحم رخ می دهد و به معنی جمع شدن خون در رحم نیست. در صورت احتمال بارداری یا بروز علائم غیرعادی باید بررسی انجام شود.

چه زمانی بعد از گذاشتن آی یو دی باید به پزشک مراجعه کرد؟

برخی علائم پس از قرار دادن آی یو دی نیازمند بررسی فوری هستند. در صورت مشاهده موارد زیر، مراجعه پزشکی را به تاخیر نیندازید:

  • درد شدید یا مداوم در پایین شکم
  • تب یا لرز
  • ترشحات واژینال غیرطبیعی یا بدبو
  • خونریزی بسیار شدید یا طولانی
  • درد هنگام رابطه جنسی که قبلا وجود نداشته است
  • مثبت شدن تست بارداری
  • ناپدید شدن رشته ها یا تغییر واضح در وضعیت آنها
  • احساس کردن بدنه پلاستیکی آی یو دی در واژن

در صورت درد شدید یک طرفه شکم، سرگیجه شدید، ضعف، غش یا خونریزی همراه با احتمال بارداری، مراجعه اورژانسی اهمیت دارد.

سوالات متداول درباره آی یو دی (IUD)

آی یو دی چیست و چه کاربردی دارد؟

آی یو دی وسیله ای کوچک است که داخل رحم قرار می گیرد و برای پیشگیری طولانی مدت از بارداری استفاده می شود. این وسیله در دو گروه اصلی مسی و هورمونی وجود دارد.

آی یو دی چند سال از بارداری جلوگیری می کند؟

مدت اثر به نوع و مدل وسیله بستگی دارد. نوع مسی معمولا حدود ۵ تا ۱۰ سال یا در بعضی مدل ها بیشتر و نوع هورمونی حدود ۳ تا ۸ سال قابل استفاده است. تاریخ دقیق تعویض باید از روی مدل و دستورالعمل محصول مشخص شود.

آیا آی یو دی از بارداری صد درصد جلوگیری می کند؟

خیر. اثربخشی آی یو دی بیش از ۹۹ درصد است، اما هیچ روش پیشگیری از بارداری اثربخشی صد درصدی ندارد.

آیا آی یو دی باعث چاقی می شود؟

آی یو دی مسی هورمون ندارد و انتظار نمی رود باعث افزایش وزن شود. در نوع هورمونی نیز افزایش وزن قابل توجه و قطعی در همه افراد ثابت نشده است.

آیا بعد از گذاشتن آی یو دی می توان بلافاصله باردار شد؟

تا زمانی که آی یو دی در جای مناسب قرار دارد، از بارداری جلوگیری می کند. پس از خارج کردن وسیله، باروری معمولا به سرعت باز می گردد و امکان بارداری وجود دارد.

آیا آی یو دی در دوران شیردهی بی خطر است؟

هر دو نوع مسی و هورمونی در بسیاری از افراد شیرده قابل استفاده هستند و معمولا بر میزان شیر مادر تاثیر منفی ندارند. زمان مناسب قرار دادن باید با نظر پزشک تعیین شود.

آیا شریک جنسی می تواند رشته های آی یو دی را احساس کند؟

معمولا رشته ها نباید باعث ناراحتی شوند. اگر شریک جنسی بدنه وسیله را احساس می کند یا رشته ها موجب درد و ناراحتی شده اند، برای بررسی به پزشک مراجعه کنید. خودتان رشته ها را کوتاه یا دستکاری نکنید.

آیا می توان با وجود آی یو دی از تامپون یا کاپ قاعدگی استفاده کرد؟

در بسیاری از افراد استفاده از محصولات قاعدگی امکان پذیر است، اما باید دستور پزشک و نحوه صحیح خارج کردن تامپون یا کاپ رعایت شود. هنگام خارج کردن کاپ، مراقب باشید رشته های آی یو دی کشیده نشوند.

اگر رشته آی یو دی را لمس نکنم چه کار کنم؟

برای بررسی به پزشک مراجعه کنید و تا مشخص شدن محل وسیله، از روش پشتیبان پیشگیری استفاده کنید. ممکن است رشته ها به داخل دهانه رحم برگشته باشند یا وسیله جابه جا شده باشد؛ تشخیص این موضوع به معاینه و گاهی سونوگرافی نیاز دارد.

آیا آی یو دی مسی بهتر است یا هورمونی؟

پاسخ یکسانی برای همه افراد وجود ندارد. اگر نمی خواهید از هورمون استفاده کنید، نوع مسی ممکن است مناسب تر باشد. اگر خونریزی قاعدگی شدید دارید، نوع هورمونی ممکن است پس از بررسی پزشکی انتخاب بهتری باشد.

آیا آی یو دی باعث عفونت واژن می شود؟

آی یو دی به خودی خود به معنی ابتلا به عفونت واژن نیست. با این حال، عفونت درمان نشده در زمان قرار دادن وسیله می تواند خطر عفونت لگنی را افزایش دهد. در صورت خارش، سوزش، ترشح غیرطبیعی یا بوی نامعمول باید علت بررسی شود.

آیا آی یو دی را می توان در هر روز از چرخه قاعدگی گذاشت؟

در بسیاری از موارد امکان قرار دادن آی یو دی در زمان های مختلف چرخه وجود دارد، به شرط آنکه پزشک مطمئن شود فرد باردار نیست و شرایط لازم را دارد. زمان قرار دادن بر شروع اثر پیشگیری در نوع هورمونی تاثیر می گذارد.

جمع بندی: آیا آی یو دی انتخاب مناسبی برای پیشگیری از بارداری است؟

آی یو دی یکی از روش های بسیار موثر، طولانی مدت و برگشت پذیر پیشگیری از بارداری است. این وسیله در دو نوع اصلی مسی و هورمونی عرضه می شود. نوع مسی بدون هورمون عمل می کند و ممکن است خونریزی قاعدگی را افزایش دهد؛ در حالی که نوع هورمونی با آزادسازی لوونورژسترل می تواند خونریزی را کاهش دهد و در بعضی افراد باعث قطع قاعدگی شود.

انتخاب نوع مناسب به شرایط جسمی، سابقه پزشکی، الگوی قاعدگی، برنامه بارداری در آینده و ترجیح فرد بستگی دارد. قرار دادن و خارج کردن آی یو دی باید توسط پزشک یا ماما انجام شود و در صورت بروز درد شدید، تب، خونریزی غیرعادی یا تغییر رشته ها، بررسی پزشکی ضروری است.

به یاد داشته باشید که آی یو دی از بیماری های مقاربتی جلوگیری نمی کند و در صورت وجود احتمال تماس با عفونت، استفاده از کاندوم همچنان اهمیت دارد. برای انتخاب روش مناسب، بهتر است پیش از تصمیم گیری با پزشک یا ماما مشورت کنید.

در داروخانه آنلاین حکیم ۲۴ نیز می توانید محصولات مرتبط با سلامت و بهداشت فردی را بررسی کنید؛ اما هیچ ژل بهداشتی یا روان کننده ای جایگزین روش پیشگیری از بارداری مانند آی یو دی یا کاندوم نیست.

به این مقاله امتیاز دهید
[کل: 0 میانگین: 0]
آخرین مقالات