برنامهریزی برای بارداری یکی از مهمترین مراحل زندگی است. توجه به سلامت بدن پیش از باردار شدن میتواند به شناسایی برخی مشکلات احتمالی و فراهم کردن شرایط مناسب برای رشد جنین کمک کند. یکی از اقدامات مهم در این دوران، مراجعه به پزشک و انجام بررسیها و آزمایشهای لازم قبل از بارداری است.
آزمایشهای پیش از بارداری به پزشک کمک میکنند وضعیت عمومی سلامت، کمخونی، ایمنی در برابر برخی عفونتها و احتمال بعضی بیماریهای ارثی را بررسی کند. البته همه افراد به آزمایشهای یکسانی نیاز ندارند و نوع آزمایشها بر اساس سن، سابقه پزشکی، داروهای مصرفی، سابقه خانوادگی و شرایط فرد تعیین میشود.
آیا آزمایش ژنتیک قبل از بارداری لازم است؟
آزمایش ژنتیک پیش از بارداری برای همه زوجها الزامی نیست، اما در برخی شرایط میتواند اطلاعات مهمی درباره احتمال انتقال بیماریهای ارثی به فرزند ارائه دهد. پزشک ممکن است با توجه به سابقه خانوادگی، ازدواج فامیلی، سابقه تولد فرزند مبتلا به بیماری ژنتیکی یا نتایج آزمایشهای قبلی، مشاوره ژنتیک و آزمایشهای مرتبط را پیشنهاد کند.
برخی آزمایشهای غربالگری ناقل بودن بیماریهای ژنتیکی میتوانند احتمال ناقل بودن والدین برای بیماریهای مشخص را بررسی کنند. انتخاب آزمایش مناسب به سابقه خانوادگی، شرایط زوج و راهنمایی متخصص ژنتیک بستگی دارد.
چه افرادی ممکن است به مشاوره ژنتیک نیاز داشته باشند؟
- زوجهایی که سابقه بیماری ژنتیکی در خانواده دارند
- زوجهایی که پیشتر فرزند مبتلا به یک بیماری ارثی داشتهاند
- افرادی که نتیجه آزمایش قبلی آنها احتمال ناقل بودن را نشان داده است
- زوجهایی که پزشک با توجه به سابقه خانوادگی یا شرایط فردی، مشاوره ژنتیک را توصیه میکند
نتیجه آزمایش ژنتیک باید توسط پزشک یا مشاور ژنتیک تفسیر شود. ناقل بودن یک بیماری همیشه به معنای ابتلای فرد نیست و احتمال انتقال بیماری به فرزند به نوع بیماری و وضعیت ژنتیکی هر دو والد بستگی دارد.
قبل از بارداری چه مکملهایی ممکن است لازم باشند؟

تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن پیش از بارداری اهمیت دارد؛ با این حال، نوع و مقدار مکمل باید متناسب با شرایط فرد انتخاب شود. مکملها جایگزین رژیم غذایی متعادل و مراقبت پزشکی نیستند.
۱. اسید فولیک
مصرف اسید فولیک پیش از بارداری به کاهش خطر نقصهای لوله عصبی جنین کمک میکند. برای بسیاری از افرادی که قصد بارداری دارند، مصرف روزانه ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک از دستکم یک ماه پیش از بارداری توصیه میشود و معمولاً در اوایل بارداری ادامه مییابد.
افرادی که سابقه بارداری مبتلا به نقص لوله عصبی دارند یا شرایط پزشکی و دارویی خاصی دارند، ممکن است به دوز متفاوتی نیاز داشته باشند. دوزهای بالا باید فقط با تجویز پزشک مصرف شوند.
۲. مولتیویتامین پیش از بارداری
برخی افراد ممکن است با توجه به رژیم غذایی و شرایط جسمی خود از مکمل مخصوص دوران پیش از بارداری استفاده کنند. هنگام انتخاب محصول، ترکیبات و مقدار هر ویتامین یا ماده معدنی را بررسی کنید و از مصرف همزمان چند مکمل با ترکیبات مشابه بدون مشورت پزشک خودداری کنید.
۳. مکمل آهن
مکمل آهن معمولاً در صورت کمبود آهن، کمخونی یا بر اساس توصیه پزشک استفاده میشود. مصرف آن بدون نیاز میتواند باعث عوارض گوارشی شود و در بعضی شرایط مناسب نیست؛ بنابراین بهتر است انتخاب و مقدار مصرف آن بر اساس ارزیابی پزشکی باشد.
۴. ویتامین D و ویتامین B12
نیاز به مکمل ویتامین D یا B12 به عواملی مانند وضعیت تغذیه، نتایج آزمایشها، شرایط پزشکی و رژیم غذایی بستگی دارد. برای مثال، افرادی که رژیم غذایی کاملاً گیاهی دارند ممکن است بیشتر در معرض کمبود B12 باشند. در صورت نیاز، پزشک مقدار و شکل مناسب مکمل را تعیین میکند.
چه زمانی برای آزمایشهای قبل از بارداری مراجعه کنیم؟
بهتر است پیش از شروع تلاش برای بارداری، زمانی برای ویزیت پزشک در نظر بگیرید. مراجعه زودتر فرصت کافی برای بررسی بیماریهای زمینهای، بازبینی داروهای مصرفی، بررسی واکسیناسیون و شروع مکملهای لازم را فراهم میکند.
اگر داروی تجویزی مصرف میکنید، آن را خودسرانه قطع نکنید. برخی داروها ممکن است پیش از بارداری نیاز به تغییر داشته باشند و این تصمیم باید با نظر پزشک انجام شود.
چرا انجام آزمایش قبل از بارداری اهمیت دارد؟
برخی مشکلات سلامتی ممکن است پیش از بارداری علائم مشخصی نداشته باشند. شناسایی بهموقع این مشکلات میتواند فرصت مناسبی برای درمان یا کنترل آنها فراهم کند. همچنین بررسی وضعیت واکسیناسیون، تغذیه و بیماریهای زمینهای به پزشک کمک میکند توصیههای مناسبتری برای دوران پیش از بارداری ارائه دهد.
مهمترین اهداف بررسیهای پیش از بارداری عبارتاند از:
- بررسی وضعیت عمومی سلامت بدن
- شناسایی کمخونی و کمبودهای تغذیهای در صورت وجود احتمال یا علائم
- بررسی بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا اختلالات تیروئید، در صورت نیاز
- ارزیابی وضعیت ایمنی در برابر بعضی عفونتها
- بررسی سابقه خانوادگی و احتمال نیاز به آزمایش ژنتیک
- دریافت راهنمایی درباره تغذیه و مکملهای مناسب پیش از بارداری
آزمایشهای لازم قبل از بارداری کداماند؟
فهرست آزمایشهای پیش از بارداری برای همه افراد یکسان نیست. پزشک پس از بررسی شرایط فرد مشخص میکند کدام آزمایشها ضروری هستند. با این حال، برخی آزمایشها ممکن است بر اساس سابقه پزشکی و عوامل خطر درخواست شوند.
۱. آزمایش شمارش کامل خون (CBC)
آزمایش CBC برای بررسی تعداد و ویژگیهای سلولهای خونی انجام میشود و میتواند به شناسایی کمخونی کمک کند. کمخونی، بهویژه در صورت کمبود آهن، ممکن است نیازمند بررسی بیشتر و درمان پیش از بارداری باشد.
در صورت تشخیص کمبود آهن، پزشک ممکن است آزمایشهای تکمیلی مانند فریتین را نیز درخواست کند. مصرف مکمل آهن بهتر است بر اساس نتیجه آزمایش و نظر پزشک انجام شود؛ زیرا همه افراد به مکمل آهن نیاز ندارند.
۲. بررسی گروه خونی و عامل Rh
مشخص بودن گروه خونی و عامل Rh در مراقبتهای بارداری اهمیت دارد. اگر عامل Rh مادر منفی باشد، پزشک با توجه به شرایط او و وضعیت بارداری، مراقبتهای لازم را برنامهریزی میکند. این موضوع به معنای وجود مشکل قطعی نیست، بلکه به مدیریت مناسب بارداری کمک میکند.
۳. آزمایش قند خون
بررسی قند خون ممکن است برای افرادی که سابقه دیابت، اضافهوزن، سابقه خانوادگی دیابت یا سایر عوامل خطر را دارند توصیه شود. تشخیص و کنترل مناسب دیابت پیش از بارداری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا قند خون کنترلنشده میتواند احتمال بروز برخی عوارض بارداری را افزایش دهد.
۴. بررسی عملکرد تیروئید
اختلالات تیروئید میتوانند بر سلامت باروری و روند بارداری اثر بگذارند. آزمایش TSH و در صورت نیاز سایر آزمایشهای تیروئید، معمولاً بر اساس علائم، سابقه بیماری یا عوامل خطر درخواست میشوند. انجام آزمایش تیروئید برای همه افراد الزاماً ضروری نیست و بهتر است پزشک ضرورت آن را مشخص کند.
۵. بررسی عفونتها و وضعیت ایمنی بدن
بر اساس سابقه پزشکی، وضعیت واکسیناسیون و عوامل خطر، ممکن است آزمایشهایی برای بررسی بعضی عفونتها یا ایمنی در برابر آنها لازم باشد. این بررسیها میتوانند شامل مواردی مانند هپاتیت B، HIV، سیفلیس یا بررسی ایمنی در برابر سرخجه و آبلهمرغان باشند.
نوع و زمان انجام آزمایشها باید با نظر پزشک تعیین شود. اگر فرد در برابر برخی بیماریها ایمنی نداشته باشد، ممکن است واکسیناسیون پیش از بارداری توصیه شود. زمانبندی واکسنها اهمیت دارد؛ بنابراین پیش از اقدام به بارداری درباره آنها با پزشک مشورت کنید.
۶. بررسی کمبود ویتامینها
آزمایش ویتامین D، ویتامین B12 یا سایر مواد مغذی ممکن است در صورت وجود علائم، رژیم غذایی محدود، سابقه کمبود یا عوامل خطر درخواست شود. انجام همه این آزمایشها برای تمام افرادی که قصد بارداری دارند ضروری نیست.
در صورت اثبات کمبود، پزشک میتواند درباره انتخاب مکمل، مقدار مصرف و مدت استفاده راهنمایی کند.
مصرف خودسرانه دوزهای بالای ویتامینها، بهویژه ویتامینهای محلول در چربی، توصیه نمیشود.
قبل از بارداری چه داروهایی باید بررسی شوند؟
یکی از اقداماتی که در برنامه ریزی برای بارداری اهمیت دارد، بررسی داروها و فرآورده هایی است که فرد به طور منظم یا گاه به گاه مصرف می کند. بعضی داروها در دوران بارداری قابل استفاده هستند، اما برخی دیگر ممکن است به تغییر مقدار مصرف، جایگزینی یا قطع برنامه ریزی شده پیش از بارداری نیاز داشته باشند.
این موضوع فقط به داروهای تجویزی محدود نمی شود. داروهای بدون نسخه، فرآورده های گیاهی، مکمل های ورزشی، محصولات لاغری و بعضی محصولات پوستی نیز باید در صورت برنامه ریزی برای بارداری بررسی شوند. طبیعی بودن یک فرآورده به معنای بی خطر بودن آن در دوران بارداری نیست.
اگر دارویی برای کنترل بیماری مزمن مصرف می کنید، آن را به صورت خودسرانه قطع نکنید. قطع ناگهانی بعضی داروها ممکن است باعث بازگشت یا تشدید بیماری شود و خود بیماری کنترل نشده نیز می تواند برای مادر و بارداری خطر ایجاد کند. پزشک می تواند با توجه به نوع بیماری و داروی مصرفی، درباره ادامه درمان یا انتخاب جایگزین مناسب تصمیم بگیرد.
نکته مهم پیش از اقدام به بارداریفهرست داروها، مکمل ها و محصولات گیاهی مصرفی خود را تهیه کنید و هنگام مراجعه به پزشک همراه داشته باشید. نام محصول، مقدار مصرف و دلیل استفاده از آن را یادداشت کنید تا بررسی دقیق تر انجام شود.
کنترل بیماری های زمینه ای پیش از بارداری
اگر فرد پیش از بارداری به بیماری مزمنی مبتلا باشد، بهتر است پیش از اقدام برای بارداری درباره نحوه کنترل آن با پزشک مشورت کند. در بسیاری از موارد، مدیریت مناسب بیماری می تواند به کاهش برخی خطرات و فراهم شدن شرایط بهتر برای بارداری کمک کند.
دیابت و برنامه ریزی برای بارداری
افرادی که دیابت دارند، بهتر است پیش از بارداری برای ارزیابی و کنترل قند خون اقدام کنند. بالا بودن قند خون در زمان بارداری می تواند احتمال بروز بعضی عوارض را افزایش دهد. پزشک ممکن است بر اساس شرایط فرد، برنامه درمانی، تغذیه و پایش قند خون را بازبینی کند.
فشار خون و بیماری های قلبی
فشار خون بالا و برخی بیماری های قلبی به ارزیابی پیش از بارداری نیاز دارند. در این شرایط، پزشک وضعیت بیماری و داروهای مصرفی را بررسی می کند تا مشخص شود آیا به تغییراتی در برنامه درمانی نیاز است یا خیر.
اختلالات تیروئید و سایر بیماری های مزمن
افرادی که به کم کاری یا پرکاری تیروئید، بیماری های خودایمنی، صرع یا سایر بیماری های مزمن مبتلا هستند، بهتر است پیش از اقدام به بارداری درباره کنترل بیماری و ایمنی داروهای خود مشورت کنند. نیاز به بررسی های بیشتر به نوع بیماری و شرایط فرد بستگی دارد.
داشتن بیماری زمینه ای لزوما به معنای نامناسب بودن بارداری نیست. هدف از ارزیابی پیش از بارداری این است که وضعیت سلامت تا حد امکان به شرایط مناسب برسد و برنامه مراقبتی متناسب با نیاز فرد تنظیم شود.
نقش تغذیه و سبک زندگی در آمادگی برای بارداری

آمادگی برای بارداری تنها به انجام آزمایش ها محدود نمی شود. عادت های روزانه مانند الگوی تغذیه، فعالیت بدنی، خواب و مصرف دخانیات نیز می توانند بر سلامت عمومی و باروری اثر بگذارند. ایجاد تغییرات پایدار و متناسب با شرایط فرد، معمولا مفیدتر از پیروی از رژیم های سخت یا برنامه های کوتاه مدت است.
- تغذیه متعادل: در برنامه غذایی خود از سبزیجات، میوه ها، غلات کامل، منابع پروتئین و چربی های مفید استفاده کنید. تنوع غذایی به دریافت مواد مغذی مختلف کمک می کند.
- فعالیت بدنی: فعالیت بدنی منظم و متناسب با توان جسمی می تواند به حفظ سلامت عمومی کمک کند. اگر بیماری زمینه ای دارید یا مدت زیادی فعالیت نداشته اید، درباره شروع برنامه ورزشی مناسب مشورت کنید.
- پرهیز از دخانیات: مصرف سیگار، قلیان و سایر محصولات دخانی می تواند بر باروری و سلامت بارداری اثر منفی بگذارد. بهتر است ترک مصرف پیش از اقدام به بارداری در اولویت قرار بگیرد.
- پرهیز از الکل و مواد آسیب رسان: اگر قصد بارداری دارید، درباره مصرف الکل، مواد مخدر و سایر مواد بالقوه آسیب رسان از راهنمایی پزشکی استفاده کنید. در صورت احتمال بارداری، پرهیز از الکل اهمیت دارد.
- خواب کافی: داشتن برنامه خواب منظم به حفظ سلامت عمومی و مدیریت بهتر استرس کمک می کند.
- پرهیز از رژیم های محدود کننده: رژیم های بسیار کم کالری یا حذف گروه های غذایی بدون برنامه ممکن است دریافت مواد مغذی را کاهش دهند. در صورت نیاز به کاهش یا افزایش وزن، بهتر است برنامه مناسب با کمک متخصص تنظیم شود.
یک تغییر کوچک اما مفیدبه جای تغییر ناگهانی تمام عادت های روزانه، از چند اقدام قابل اجرا شروع کنید؛ مانند منظم کردن وعده های غذایی، افزایش تدریجی فعالیت بدنی و کنار گذاشتن دخانیات. در صورت وجود بیماری زمینه ای، تغییرات مهم در رژیم غذایی یا ورزش باید با شرایط پزشکی شما هماهنگ باشد.
آمادگی برای بارداری فقط مربوط به مادر نیست
سلامت باروری به شرایط هر دو نفر وابسته است. به همین دلیل، در برنامه ریزی برای بارداری بهتر است سلامت عمومی شریک زندگی نیز مورد توجه قرار بگیرد. سابقه بیماری ها، مصرف داروها، دخانیات، مصرف مواد و بعضی عوامل شغلی یا محیطی می توانند در ارزیابی سلامت باروری اهمیت داشته باشند.
اگر در خانواده یکی از زوج ها سابقه بیماری ژنتیکی وجود دارد یا پیش از این مشکلاتی مانند ناباروری یا سقط های مکرر تجربه شده است، ممکن است ارزیابی تخصصی برای هر دو نفر لازم باشد. نوع بررسی ها باید با توجه به سابقه پزشکی و نظر پزشک تعیین شود.
همچنین بهتر است زوج ها درباره زمان بندی بارداری، شرایط کاری، حمایت خانوادگی و تغییرات احتمالی زندگی پس از تولد فرزند با یکدیگر گفت وگو کنند. آمادگی عاطفی و داشتن حمایت مناسب می تواند به مدیریت بهتر این دوره کمک کند.
سلامت دهان و دندان پیش از بارداری
رسیدگی به سلامت دهان و دندان یکی از بخش هایی است که ممکن است هنگام برنامه ریزی برای بارداری نادیده گرفته شود. پوسیدگی دندان، التهاب لثه یا مشکلات درمان نشده می توانند باعث درد و نیاز به مراقبت های بیشتر شوند. به همین دلیل، در صورت وجود درد، خونریزی لثه یا مشکل شناخته شده دندان، بهتر است پیش از بارداری برای بررسی و درمان مناسب اقدام کنید.
معاینه دندان پزشکی می تواند به شناسایی مشکلات موجود و برنامه ریزی برای مراقبت های لازم کمک کند. اگر درمان دندان پزشکی یا مصرف دارو نیاز باشد، دندان پزشک باید از قصد بارداری شما آگاه باشد تا تصمیم گیری درباره نوع و زمان درمان با توجه به شرایط انجام شود.
رعایت بهداشت روزانه دهان، مسواک زدن منظم با خمیر دندان حاوی فلوراید و استفاده صحیح از نخ دندان نیز از اقدامات مهم برای حفظ سلامت دهان و دندان هستند.
چه اطلاعاتی را پیش از مراجعه به پزشک آماده کنیم؟
آماده کردن اطلاعات پزشکی پیش از ویزیت می تواند به هدفمندتر شدن مشاوره کمک کند. لازم نیست همه آزمایش ها را از قبل انجام دهید؛ بهتر است ابتدا اطلاعات مربوط به وضعیت سلامت خود را جمع آوری کنید تا پزشک بر اساس آن ها درباره بررسی های لازم تصمیم بگیرد.
- فهرست بیماری های فعلی و بیماری هایی که در گذشته داشته اید
- نام داروها، مکمل ها و فرآورده های گیاهی مصرفی
- سابقه جراحی، بستری شدن یا واکنش حساسیتی به داروها
- سابقه خانوادگی بیماری های ارثی یا بیماری های مهم
- اطلاعات مربوط به بارداری های قبلی، در صورت وجود
- سوابق آزمایش ها و واکسیناسیون های قبلی، اگر در دسترس هستند
- سوال ها یا نگرانی هایی که می خواهید در جلسه مشاوره مطرح کنید
با همراه داشتن این اطلاعات، پزشک می تواند درباره آزمایش های ضروری، نیاز به مشاوره تخصصی و اقداماتی که بهتر است پیش از بارداری انجام شوند، تصمیم دقیق تری بگیرد.
چه زمانی بهتر است برای مشاوره باروری اقدام کنیم؟
بهتر است برای مشاوره پیش از بارداری منتظر بروز مشکل یا مثبت شدن تست بارداری نمانید. مراجعه پیش از اقدام فرصت می دهد تا وضعیت سلامت، داروها، واکسیناسیون و نیازهای تغذیه ای بررسی شوند و در صورت لزوم، اقدامات لازم پیش از بارداری انجام بگیرند.
اگر سابقه بیماری مزمن، جراحی مرتبط با دستگاه تناسلی، بارداری پرخطر، سقط مکرر یا مشکلات باروری دارید، مشاوره زودتر می تواند اهمیت بیشتری داشته باشد. در چنین شرایطی، پزشک بر اساس سابقه فردی مشخص می کند چه ارزیابی هایی لازم هستند و آیا بهتر است پیش از اقدام، مراقبت تخصصی دریافت شود.
در نهایت، برنامه مناسب پیش از بارداری برای همه افراد یکسان نیست. بهترین رویکرد این است که به جای انجام خودسرانه مجموعه ای از آزمایش ها یا مصرف چند مکمل، با پزشک درباره شرایط شخصی خود مشورت کنید و اقدامات لازم را مرحله به مرحله انجام دهید.
محصولات و مکملهای مرتبط با آمادگی قبل از بارداری
در کنار بررسیهای پزشکی و اصلاح سبک زندگی، بعضی مکملها ممکن است با توجه به نیازهای تغذیهای فرد برای دوران پیش از بارداری مورد استفاده قرار بگیرند. انتخاب مکمل مناسب باید بر اساس ترکیبات محصول، شرایط جسمی و توصیه پزشک یا داروساز انجام شود.
| نام محصول یا مکمل | کاربرد | نکته مهم پیش از مصرف |
|---|---|---|
| کمک به کاهش خطر نقصهای لوله عصبی جنین | برای بیشتر افرادی که قصد بارداری دارند توصیه میشود؛ مقدار مصرف باید متناسب با شرایط فرد باشد. | |
| کمک به تأمین برخی ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز | ترکیبات محصول را بررسی کنید و از دریافت تکراری مواد مغذی از چند مکمل خودداری کنید. | |
| کپسول فلیپ 30 های هلث | کمک به تأمین آهن در صورت کمبود یا نیاز تشخیصدادهشده | بهتر است بر اساس آزمایشها و توصیه پزشک مصرف شود. |
| کمک به حفظ سلامت استخوانها و عملکرد طبیعی بدن | نیاز به مکمل و مقدار مصرف به شرایط فرد بستگی دارد. | |
| کمک به عملکرد طبیعی سیستم عصبی و تولید سلولهای خونی | ممکن است برای افراد دارای رژیم غذایی محدود یا کمبود این ویتامین اهمیت بیشتری داشته باشد. |
توجه: این جدول شامل گروههای محصول مرتبط با موضوع مقاله است و به معنای نیاز همه افراد به تمام مکملها نیست. پیش از مصرف، بهویژه در صورت مصرف دارو یا داشتن بیماری زمینهای، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
چه افرادی ممکن است به مشاوره ژنتیک نیاز داشته باشند؟
- زوجهایی که سابقه بیماری ژنتیکی در خانواده دارند
- زوجهایی که پیشتر فرزند مبتلا به یک بیماری ارثی داشتهاند
- افرادی که نتیجه آزمایش قبلی آنها احتمال ناقل بودن را نشان داده است
- زوجهایی که پزشک با توجه به شرایط فردی، مشاوره ژنتیک را توصیه میکند
نتیجه آزمایش ژنتیک باید توسط پزشک یا مشاور ژنتیک تفسیر شود. ناقل بودن یک بیماری همیشه به معنای ابتلای فرد نیست و احتمال انتقال بیماری به فرزند به نوع بیماری و وضعیت ژنتیکی هر دو والد بستگی دارد.
جمعبندی
آزمایشهای لازم قبل از بارداری به شرایط سلامت، سابقه پزشکی و عوامل خطر هر فرد بستگی دارند.
آزمایش خون، بررسی گروه خونی، ارزیابی بعضی عفونتها، بررسی تیروئید یا قند خون و آزمایشهای ژنتیک ممکن است در شرایط مختلف توصیه شوند؛ اما همه آنها برای همه افراد ضروری نیستند.
اسید فولیک معمولاً یکی از مکملهای مهم پیش از بارداری است، در حالی که مصرف آهن، ویتامین D، B12 و سایر مکملها باید با توجه به نیاز فرد انجام شود. برای انتخاب آزمایشها و مکملهای مناسب، با پزشک یا ماما مشورت کنید.
توجه: این مطلب با هدف افزایش آگاهی تهیه شده و جایگزین تشخیص، آزمایش یا توصیه اختصاصی پزشک نیست.




