کیست سینه اصولا کیسه هایی پر شده از مایع داخل سینه هستند ، که معمولا خوش خیم و غیر سرطانی هستند . گاهی تنها یک عدد از این کیست ها تشکیل می شود و گاهی هم تعداد زیادی از آنها فرد را درگیر می کند و امکان تشکیل آنها در یکی از سینه ها و یا حتی هر دو سینه وجود دارد.
این عارضه در زنان پیش از سن یائسگی ، یعنی بین سی و پنج تا پنجاه سالگی بسیار رایج است . اما از طرفی دیگر همه زنان در همه گروه های سنی می توانند به این مشکل دچار شوند . همچنین پس از یائسگی در زنانی که هورمون درمانی انجام می دهند هم امکان رخداد کیست سینه وجود دارد . در این مقاله به بررسی انواع کیست سینه در زنان و درمان آن می پردازیم .
تعریف کلی توده چیست؟
به هر بر آمدگی غیر معمول در سطح بدن توده می گوییم. این برآمدگی ها می توانند علت، علایم، شکل و همچنین جنس های مختلفی داشته باشند. برخی از آن ها می توانند ناشی از بیماری سرطان و برخی دیگر ناشی از جمع شدن موادی از بدن در آن ناحیه خاص باشند. مثلا، گاهی آب یا مایعات در نقطه خاصی از بدن جمع می شود و نوعی توده ایجاد می گردد. تعدادی از توده ها هم از ضربه و شاید تجمع چرک و عفونت ایجاد شده اند؛ اما در کل به تمامی این برآمدگی ها توده
می گوییم.
منظور از توده سینه چیست؟
اگر این برآمدگی هایی که ذکر کردیم در سطح سینه یا پستان دیده شود، به آن ها توده پستان می گوییم. این برآمدگی ها یا همان توده سینه بیشتر به دو حالت کیست یا تومور هستند و خود تومور هم شامل تومور خوشخیم و بدخیم می باشد.
علائم کیست های سینه
گاهی به علت های مختلف در برخی از نواحی سینه، اجتماعی از مواد مثل چرک و مایع مشاهده می شود که به آن کیست سینه می گویند. کیست های پستان معمولا برآمدگی هایی به شکل گرد یا بیضی با لبه های متفاوت هستند که خصوصیات زیر را دارند:
- قرمز بودن اطراف و مرکز آن ناحیه
- متورم بودن
- وجود جوش های سیاه رنگ
- احساس درد که شایعترین علامت است، خصوصا در هنگام لمس اطراف و مرکز ناحیه کیست
- خروج ترشحات، که بسته به علت ایجاد کیست رنگ آن به شکل شیری، سبز یا زرد دیده می شود.
- نسبت به تومور، سفتی کمتری دارد و به نظر می رسد ناحیه ای پر از آب وجود دارد یا به عبارتی حالتی شبیه به لمس دانه های انگور حس می شود.
- امکان دارد در یک سینه باشد یا در هر دو پستان و یا در هر سینه چند عدد کیست وجود داشته باشد.
- یکی از عوامل ایجاد کیست های سینه هورمون هایی مثل استروژن هستند، پس یکی از علایم مهم، کوچک شدن ناگهانی سایز پستان بعد از قاعدگی میباشد.
- بزرگ شدن سینه، به علت حجم کیست و مسدود کردن کانال های ترشح شیر.
انواع کیست های سینه
کیست های سینه به طور کلی می توانند ساده ، کمپلکس و یا چیزی بین ساده و کمپلکس باشند برای تشخیص نوع کیست می توان از سونوگرافی استفاده کرد .
کیست های ساده
این کیست ها دیواره های نازک ، قابل انعطاف و با شکل منظم دارند و کاملا پر از مایع هستند . امواج صوتی سونوگرافی به راحتی از آنها عبور می کنند که نشان می دهد هیچ ناحیه منسجمی در کیست وجود ندارد . این کیست ها هیچ خطری برای انسان ایجاد نمی کنند و خوش خیم هستند .
کیست های کمپلکس
این کیست ها دیواره های ضخیم با مرز های نامشخص و غیر متحد الشکل دارند و ممکن است در برخی از موارد منسجم و خالی از مایع باشند . نواحی منسجم این کیست ها امواج صوتی سونوگرافی را از خود عبور نمی دهند . پزشک ممکن است برای تشخیص خطرناک یا بی خطر بودن این کیست ها از آسپراسیون با نیدل استفاده کند و در صورتی که مایع خارج شده حاوی خون یا مایعات غیر معمول باشد ، آزمایشات تکمیلی را به منظور تشخیص دقیق تر تجویز کند.
کیست های بین ساده و کمپلکس
این کیست ها بیشتر ویژگی های کیست های ساده را دارا می باشند . با این حال در برخی موارد قطعاتی منسجم در داخل کیست امواج صوتی را عبور نمی دهند این کیست ها مانند کیست های کمپلکس دارای دیواره ضخیم یا نواحی منسجم مشخص نیستند.
در چه افرادی ریسک مبتلا شدن به کیست سینه بالا می باشد؟
- افرادی که مدت زیادی شیر دهی نداشته اند.
- افرادی که قبل از سنین یائسگی مبتلا به چاقی بوده اند.
- افرادی که بیشتر در معرض برخورد با پرتوی ایکس هستند.
- افرادی که مبتلا به اختلال های هورمونی ناشی از تخمدان هستند.
- افرادی که رژیم ناسالمی دارند.
- افرادی که مصرف الکل و سیگار دارند.
- افرادی که سابقه کیست داشته اند.
- افرادی که در یک سینه کیست دارند معمولا در همان پستان و یا سینه دیگر خطر ابتلای بیشتری دارند.
درمان کیست های سینه
کیست های ساده پستان در صورتی که علائمی نداشته باشند نیازی به درمان ندارند . بسیاری از کیست ها بدون درمان و به مرور زمان از بین می روند . با این حال اگر کیست سینه از بین نرود ، اندازه آن بزرگ تر شود و علائم آن موجب آزار بیمار بشود ، اقدامات درمانی زیر انجام می شود :
آسپراسیون با سوزن ظریف
در صورتیکه در طی فرایند تشخیص کیست به وسیله سوزن ، مایع خارج شده سبب تخلیه کیست شود و پزشک متوجه علائم خاصی در بیمار نباشد ، کل کیست ها با استفاده از این روش تخلیه می گردند .
درمان با هورمون
استفاده از قرص های ضد بارداری برای تنظیم کردن چرخه قاعدگی ، ممکن است به کاهش عود کیست سینه کمک کند . اما به دلیل عوارض جانبی قابل توجه ، قرص های ضد بارداری یا سایر دارو های هورمونی مانند تاموکسیفن ، معمولا فقط در خانم هایی که علائم شدید دارند ، توصیه می شود . قطع هورمون درمانی بعد از یائسگی نیز ممکن است به جلوگیری از بروز کیست سینه کمک کند .
جراحی
روش جراحی برای خارج کردن کیست های پستان رایج نیست مگر آنکه این کیست ها سبب بروز علائم غیر معمول شوند ، شیوع و گسترش آنها در بافت پستان شدید باشد ، و یا حاوی خون باشند.
برای درمانهای حمایتی کیست سینه باید چه کارهایی انجام داد؟
استفاده از سوتین مناسب و گشاد: گاهی بیمار طبق باورهای غلط عامیانه از سوتینهای تنگ استفاده میکند که نه تنها راه مناسبی نیست بلکه باعث خستگی عضله پستان هم میشود. این کار نادرست مدت زمان بیماری را طولانیتر کرده و حتی باعث گسترش کیست میشود.
استفاده از کمپرسهای سرد و گرم طبق دستور پزشک معالج
استفاده از روغن و عصارههای ضروری مثل روغن اسطوخودوس و روغن بابونه و کتان
ماساژ درمانی اصولی و منظم طبق دستور پزشک معالج
تنظیم کردن رژیم اصولی و منظم جهت بهبود کیست
کیست سینه و سرطان پستان
کیست سینه معمولا علائمی مشابه با کیست های سرطانی دارد و بسیاری را نگران می کند . بنابراین در صورت مشاهده علائمی مانند درد و وجود توده ای در بافت سینه ، نیاز است که حتما با پزشک متخصص مشورت نمایید . توده های سرطانی معمولا سفت و از جنس بافت سینه هستند اما کیست های فیبروستیک حاوی مایع می باشند . خوشبختانه ابتلا به کیست سینه احتمال مبتلا شدن به سرطان سینه را افزایش نمی دهد و بین این دو بیماری هیچ ارتباط و همبستگی مشاهده نشده است .
تستهای غربالگری را باید در چه زمان هایی انجام داد؟
تست ماموگرافی در تشخیص تودههای بدخیم سینه بسیار کمک کننده است، نکته ای که قابل توجه می باشد این است که اگر ماموگرافی به صورت منظم و در وقت خود صورت گیرد، میتواند سرطان پستان را در حدود ۲ سال قبل از شروع علائم تشخیص دهد. ولی بهتر است ماموگرافی قبل از ۴۰ سالگی انجام شود.
